Home / Bałkany / Macedonia / 13 kwietnia Macedończycy pójdą do urn
izbori mk

13 kwietnia Macedończycy pójdą do urn

13 kwietnia Macedończycy po raz piąty wybiorą w wyborach bezpośrednich głowę państwa. Nowy prezydent zostanie wybrany spośród następujących kandydatów: Gjorgje Ivanov z partii VMRO-DPMNE (Wewnętrzna Macedońska Organizacja Rewolucyjna – Demokratyczna Partia Macedońskiej Jedności Narodowej), Stevo Pendarovski z SDSM (Socjaldemokratyczna Unia Macedonii), Zoran Popovski z GROM (Obywatelska Opcja dla Macedonii) i Ilijaz Halimi z DPA (Demokratyczna Partia Albańczyków). Do tej pory wybory prezydenckie w Macedonii odbyły się 4 razy: w 1994, 1999, 2004 i 2009 roku.

Pierwszy prezydent Republiki Macedonii, Kiro Gligorov, nie został wybrany w wyborach powszechnych, ale przez Parlament w dniu 27 stycznia 1991 roku, zgodnie z ówczesnymi zasadami konstytucyjnymi. Nie stało się to jednak od razu. Po pierwszym tajnym głosowaniu Kiro Gligorov nie zdobył niezbędnych 2/3 głosów, z powodu braku wsparcia ze strony partii VMRO-DPMNE i PDP (Partia Demokratycznego Dobrobytu). Otrzymał wtedy 60 z wymaganych 80 głosów. Po 3 dniach VMRO-DPMNE wydało oświadczenie, że poprze kandydaturę Gligorova, jeśli wiceprezydentem zostanie przedstawiciel ich partii. I tak, 27 stycznia 1991 roku, na posiedzeniu parlamentu, uzyskawszy 114 głosów, Kiro Gligorov został wybrany na pierwszego prezydenta Republiki Macedonii.

Gligorov otrzymał drugi mandat prezydencki w pierwszych bezpośrednich wyborach, 16 października 1994 r. Jego przeciwnikiem był słynny macedoński reżyser, Ljubisza Georgijevski, reprezentujący partię VMRO-DPMNE. Od 1 368 000 zarejestrowanych wyborców Gligorov otrzymał 713 529 głosów, Georgievski zaś – 196 936. Oddano 130 000 głosów nieważnych, a 17 523 kart do głosowania brakowało. VMRO-DPMNE złożyło więc skargę i wnioskowało o anulowanie wyników z powodu oszustwa. Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie uznała jednak przebieg wyborów za prawidłowy i wniosek odrzuciła.

Drugie bezpośrednie wybory prezydenckie w Macedonii odbyły się 31 października i 14 listopada 1999 r. Brali w nich udział: Boris Trajkovski (VMRO-DPMNE), Tito Petkovski (SDSM), Muarem Nedżipi, Vasil Tupurkovski, Muhamed Halili i Stojan Andov. Do drugiej tury przeszli Trajkovski (449 026 głosów) i Petkovski (509 933 głosy), po czym Trajkovski, uzyskawszy 582 808 głosów został prezydentem Republiki Macedonii. Liczba zarejestrowanych wyborców wynosiła w 1999 r. 1 610 340, z czego do urn poszły 1 112 153 osoby. Głosów nieważnych było 16 281 (1,46%). SDSM nie uznało wyników drugiej tury, zarzucając nieprawidłowości i kwestionując zasadność wyboru Trajkovskiego. Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie ponownie uznała przebieg wyborów za prawidłowy, z niewielkimi niedociągnięciami w Macedonii zachodniej i w okolicach Skopje. Boris Trajkovski został mianowany prezydentem Republiki Macedonii 15 grudnia 1999 r. i sprawował tę funkcję do 26 lutego 2004 r., kiedy to zginął w katastrofie lotniczej w pobliżu Mostaru w Bośni i Hercegowinie.

Po śmierci Trajkovskiego parlament ogłosił trzecie, nadzwyczajne wybory prezydenckie, które odbyły się 14 i 28 kwietnia 2004 r. Kandydatami w pierwszej turze byli: Branko Crvenkovski z SDSM, Saszko Kedev z VMRO-DPMNE, Gzim Ostreni z DUI (Demokratyczny Związek na rzecz Integracji) i Zudi Dżelipi z DPA. Do drugiej tury przeszli Crvenkovski i Kedev. W drugiej turze wyborów Crvenkovski, który wówczas sprawował funkcję premiera Republiki Macedonii, zdobył 553 520 głosów (62,70%), a Kedev 329 271 (37,30%). Crvenkovski objął funkcję prezydenta państwa 12 maja 2004 roku, rezygnując tym samym z funkcji premiera i lidera partii. VMRO-DPMNE zażądała unieważnienia wyborów, zarzucając oszustwa i kwestionując kandydaturę Crvenkovskiego, ich żądania jednak nie zostały spełnione.

Czwarte wybory prezydenckie odbyły się 22 marca i 5 kwietnia 2009 r. i kandydowało w nich 7 osób: Gjorgje Ivanov z VMRO-DPMNE, Ljubomir Frczkovski z SDSM, Imer Selmani z Nowej Demokracji, Ljube Boszkoski, jako kandydat bezpartyjny, Agron Budżaku z DUI, Nano Rużin z Partii Liberalno-Demokratycznej i Mirusze Hodża z DPA. W pierwszej turze Gjorgje Ivanov zdobył 345 850 (35,04%) głosów, a Ljubomir Frczkovski 202 691 (20,54%) głosów. W drugiej turze, w której frekwencja wyniosła jedynie 42,61% (ustawowe minimum to 40%), Ivanov zdobył 453 616 głosów (63,14%), tym samym wygrywając wybory.

Nowy prezydent, który w tym roku zdobędzie zaufanie największej ilości obywateli, będzie musiał objąć stanowisko po 12 maja, kiedy to, zgodnie z konstytucją, wygasa pięcioletnia kadencja prezydencka Ivanova. Czterech pretendentów do stanowiska głowy państwa rozpoczęło kampanię wyborczą 24 marca 2014 r., a zakończyć ją muszą 24 godziny przed wyznaczonym terminem głosowania. Prezydentem państwa zostanie kandydat, który 13 kwietnia zdobędzie większość głosów ogólnej liczby zarejestrowanych wyborców. Jeśli nikt nie uzyska większości, po 14 dniach odbędzie się druga tura wyborów, w której udział weźmie dwóch kandydatów, którzy uzyskali największą liczbę głosów w pierwszej turze. Wygra kandydat, który uzyska większość głosów, przy założeniu, że do urn pójdzie co najmniej 40% ogółu wyborców. Jeśli warunek ten nie zostanie spełniony, całą procedurę powtarza się.

 Źródło: sitel.com.mk, makdenes.org

About Zofia Dembowska

KOMENTARZE