Home / Bałkany / Albania / Albania: Bardzo Ważne Minerały, czyli miliardy tkwiące w ziemi

Albania: Bardzo Ważne Minerały, czyli miliardy tkwiące w ziemi

Albania: 28 tys. km2. Co na powierzchni, każdy widzi: politycy, przemytnicy, turbo folk… Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę jakie bogactwa skrywa w sobie ojczysta ziemia

 

– W stosunku do swojej powierzchni terytorium Albanii jest niezwykle bogate w metale i niemetale, ropę naftową, gaz i wody podziemne. Kiedyś pod względem produkcji chromu zajmowaliśmy trzecie miejsce na świecie, po RPA i Rosji. Przed rokiem 1990 nacisk położony był na metale, węgiel, teraz z kolei tendencja odwróciła się na korzyść niemetali, kamieni dekoracyjnych, gliny, gipsu, żwir, itd. – opowiada ekspert Urzędu Surowców Materialnych Bilal Koçi.

 

Chrom

Nasza ziemia powoli pustoszeje. Miejsce jak Bulqizë, bogate w cenny chrom, z punktu widzenia geologa jest dziurawe jak sito, z plątaniną wydrążonych w poszukiwaniu minerałów szybów i chodników. W całej okolicy nic tylko fedrowanie, bo wydobywany minerał sprzedaje się jak świeże bułeczki.

Jeśli przyjmiemy, że tona chromu przynosi 200 dolarów, i – jak wyliczono – w naszym kraju znajduje się 57 mln ton tego minerału, nawet odejmując złoża już wykorzystane, zostaje ok. 30 mln ton warte 60 mld dolarów.

Bulqiza to relatywnie wyeksploatowany region, jednak geolodzy zidentyfikowali kilka innych, nietkniętych jeszcze miejsc. Najbardziej obiecująco wygląda Tropoja, Kuës i Krastë. W czasach komunistycznych chrom zapewniał państwu znaczne dochody. Szacuje się, że do 1990 r. wydarto ziemi ok. 33,6 mln ton.

 

Miedź

Badania pokazały, że najwięcej miedzi znajduje się w okolicach miejscowości Pukë-Mirditë, Munellë, Tuç, Rubikë i Derven. Pierwotnie złoża obejmowały ok. 65 mln ton, dziś pozostało z tego ok. 20 mln. Ponad połowę, 20,2 mln ton, wydobyto w latach 1960-1996. Z miedzią związane jest srebro i złoto. Minusem jest to, że w czasach komunistycznych eksploatowano przede wszystkim złoża położone płytko, do 800 m pod ziemią, i łatwo dostępne bez wysokiej technologii. To, co zostało, wymaga większych inwestycji.

 

Żelazo i nikiel

Wykorzystywany w budownictwie żelazonikiel jest teraz, jak wspomniał Kuçi, na topie. Bogate weń są okolice Librazhdu, Pogradecu, Korçy, Përrenjasu. Z 300 mln ton zostało dzisiaj w przybliżeniu 215 mln żelazoniklu i 103 mln ton krzemianu niklu. Oba należą do jednej rodziny minerałów, z których przemysłowo otrzymuje się żelazo i nikiel.

 

Wapień i kamień dekoracyjny

W wapień bogata jest Kruja. Z 900 mln ton na wydobycie czeka nadal ok. 500 mln. Kamień dekoracyjny wysokiej jakości znaleźć można za to w wielu miejscach: Marrë-Peshkopi,  Derçan- Gjirokastër, Skrapar. Dotychczas wydobyto poniżej połowy z szacowanych na 400 mln ton zasobów.

 

Węgiel

Węgiel z okolic Krrabë i Memaliaj, mimo, że nie zachwyca jakością, według ekspertów spełnia standardy. Złoża szacuje się na 712 mln ton.

 

Ciecze

Albania wręcz pływa w wodzie, i w nadchodzących latach według hydrologów będzie zaopatrywać w nią wiele krajów świata. Ropy, wydobywanej chwilowo intensywnie w Kuçovë, Patos-Marinzë i kilku innych miejscach, też jest pod dostatkiem.

Na świecie przeciętnie 66% wody konsumuje rolnictwo, 20% ludność, 10% przemysł, a 4% wyparowuje. W naszym kraju wykorzystuje się jedynie 20% zasobów, a reszta słodkiej wody trafia do słonego morza. Pod względem zasobów wody na mieszkańca zajmujemy w Europie drugie miejsce po Szwecji. Słowem: na ziemi – woda, pod ziemią – woda. Największe źródła znajdują się w regionie Mat, Valbonë, Malësia e Madhe, Tiranë- Shën Mëri, Selitë e Mali me Gropa, Elbasan, Korçë, Krastë, Vithkuq, Librazhd, Ostren, Qarrish, Uji i ftohtë (Tepelenë), Këlcyrë – Përmet, Nemërçkë, Uji i ftohtë (Vlorë), Viroi – Gjirokastër, Syri i Kaltër – Sarandë i Kuç – Vlorë. Wykorzystywane są w 8,8%.

Ropa i gaz zanieczyszczają, ale za to są dochodowe. Na południu i południowym zachodzie kraju znajduje się ok. 320 m3N gazu, z czego wydobywa sięułamek, a reszta czeka… być może na zainteresowanie zagranicznych spółek.

 

Trochę historii

Z tektonicznego i paleogeologicznego punktu widzenia Albania to ciekawa zagadka frapująca badaczy strukturą stref facjalnych i możliwością występowania różnych złóż, np. węglowodorów.

Badania naftowości Albanii rozpoczęły się w kopalni bituminu w Selenicë. Bitumin, podobnie jak ropa, pochodzi z rozkładu szczątków organicznych, głównie roślinnych, stąd obecność jednego może świadczyć o bliskości drugiego. Współcześnie naukowcy uważają, że miejsce zwane przez dawnych badaczy Nyphaneum, w pobliżu którego, jak pisał Strabon, z ziemi wydobywał się płomień, może być dzisiejszym Selenicë. Pierwsze nowożytne doniesienia o węglowodorach w tym regionie pochodzą z XIX wieku. Francuzi François Pouqeville w latach 1806-17 i potem Henri Coquand w 1868 r. opisywali kopalnie bituminu i towarzyszący gaz.

Autorami bardziej rzetelnych analiz byli Włosi Alessandre Martelli w 1905 r. oraz Giorgio Del Piaz i Antonio De Toni, który w latach 1910-1912 napisali studium stratygraficzne i tektoniczne regionu między Durrës, Elbasanem i Vlorą, gdzie po raz pierwszy zwrócono uwagę na istnienie pól roponośnych w Albanii. Podczas pierwszej wojny światowej oficerowie włoskiej marynarki zauważyli plamy ropy między Ura e Penkovës i Drashovicë, a pierwsze odwierty w 1917 r. wykazały tam pokłady ropy na głębokości 100 m. Prace zarzucono wraz z opuszczeniem kraju przez wojska włoskie. Dwa-trzy lata później Ernst Nowack stwierdził, że pokłady zostały wyczerpane, i w całym regionie, niezależnie od występowania bituminu, ropy nie ma.

Informacje o występowaniu ropy wzbudziły zainteresowanie zagranicznych firm, a koncesję na poszukiwanie i wydobycie ropy zdobyła ostatecznie nieposiadająca doświadczenia w tej działalności Ferrovie dello Stato del Regno d’Italia. Od 1925 r. działalność w Albanii prowadziła jej spółka-córka Azienda Italiana Petroli d’Albania (AIPA), której do 1930 r. udało się zmonopolizować rynek. Działalnością AIPA do 1944 r. kierował polski geolog prof. Stanisław Zuber*. W tym czasie odkryto złoża Kuçovej i Patosie, a w 1943 r. było ta już odpowiednio 915 i ponad 60 szybów, a dzienna produkcja sięgała ok. 650 ton.

Eksplorację wznowiła w 1950 r. Radziecka Ekspedycja Geologiczna, która w 1957 r. odkryła złoża ropy w Marinëz. Po zerwaniu stosunków z ZSRR w 1960 r. pracami kierowali wyłącznie albańscy specjaliści. W 1963 r. odkryto złoża ropy w Visokë, a do 1974 r. jeszcze w Finiq, Amonicë i Cakran. Od 1962 r. dołączyły też odkrycia złóż gazu, w Divjakë, Frakull i Povelçë, jednak z powodu zacofanej technologii wydobycie w latach 1980. i 1990. spadało.

 

W tekście wykorzystano dane z F. Diamanti, Kryteria poszukiwania źródeł węglowodorów w Albanii i ich ocena, Biuletyn Nauk Geologicznych, 2010.

 

*Więcej o Stanisławie Zuberze w artykule „Stanisław Zuber uhonorowany popiersiem w Kuçovej” z 18 października 2011 r.

 

Tekst: Shekulli, tłum. i red. Marta Kołczyńska

About Marta Kolczynska

KOMENTARZE