Home / Bałkany / BiH / Czy droga BiH do UE jest zablokowana? Raport Międzynarodowej Grupy Kryzysowej

Czy droga BiH do UE jest zablokowana? Raport Międzynarodowej Grupy Kryzysowej

Autorka: Ewa Janas

Międzynarodowa Grupa Kryzysowa w swoim ostatnim raporcie dotyczącym BiH ogłosiła, że niezwłocznie musi zostać zreformowana konstytucja BiH, co oznacza powtórną debatę nad porozumieniem z Dayton, czyli duże zmiany, a nie drobne, „kosmetyczne” poprawki. Jak podkreśliła Grupa, BiH doszła do momentu przełomowego, a jej droga do UE jest chwilowo „zablokowana”. Przed szeregiem wyzwań stoi system prawny tego państwa, a także kluczowe instytucje i sama koncepcja narodów konstytucyjnych, zwłaszcza w kontekście sprawy „Sejdić-Finci” (o tej sprawie pisaliśmy już wielokrotnie na balkanistyka.org).

Zgodnie z przepisami konstytucji BiH, funkcje w dwóch kluczowym państwowych instytucjach: trójczłonowym Prezydium BiH i parlamentarnej Izbie Narodowej, mogą pełnić tylko przedstawiciele trzech narodów konstytucyjnych: Boszniacy, Chorwaci i Serbowie. W 2009 r. Międzynarodowy Trybunał Praw Człowieka wydał decyzję, zgodnie z którą wspomniany przepis jest niezgodny z Europejską Konwencją Praw Człowieka. Decyzja ta obnażyła stare kontradykcje w strukturze konstytucji, które po upadku rządzącej koalicji, 31 maja, jeszcze się zaostrzyły.

Grupa w swoim raporcie podkreśla niestabilność polityczną BiH, kryzys i nieefektywność instytucji państwowych. Jednakże zauważa, że UE nie powinna decyzji Trybunału w sprawie „Sejdić-Finci” ustanowić warunkiem wstępnym aplikacji o członkostwo. Rada Europy z kolei ostrzega, że wybory parlamentarne w 2014r. nie zostaną uznane za ważne, jeśli wcześniej nie dojdzie do odpowiednich zmian w prawie.

Mimo początkowych zapewnień o realizacji decyzji Trybunału w sprawie „Sejdić-Finci” do wiosny 2012, nie udało się jej dokonać. Choć minęły już ponad dwa lata od wydania wyroku i pomimo nacisków opinii międzynarodowej, liderzy polityczni nie osiągnęli w tej sprawie żadnego postępu. W związku z tym BiH nadal egzystuje z łatką państwa oficjalnie „rasistowskiego”. Implementacja decyzji Trybunału prawdopodobnie nie zmieniłaby całkowicie położenia przedstawicieli mniejszości narodowych w BiH, która to jest raczej wynikiem kultury politycznej, w mniejszym zaś stopniu niedociągnięciami natury prawnej, niemniej jednak jest krokiem niezbędnym. Przypadek Sejdić-Finci otwiera fundamentalne pytania struktury bośniackiej konstytucji i wielu problematycznych kwestii, nierozwiązanych od roku 1995. Odkładanie „na później” implementacji niezbędnych zmian oznacza wobec powyższego odkładanie „na później” akcesji do UE. Tu warto również zwrócić uwagę na kwestię, której dotąd nie poświęcano wiele uwagi – mianowicie pozycję Chorwatów jako jednego z narodów konstytucyjnych w BiH. Decyzje, które już wkrótce zostaną podjęte przez polityków oznaczać mogą albo przyspieszenie na drodze do UE albo początek bardzo niebezpiecznego procesu dezintegracji BiH.

Pełen raport International Crisis Group

 

Źródło: dnevniavaz.ba, oslobodjenje.ba, crisisgroup.org

About Ewa Janas

KOMENTARZE