Home / Kultura / Film / „Blokada” – odkrycie MFF w Wenecji już od jutra w polskich kinach
Blokada _2

„Blokada” – odkrycie MFF w Wenecji już od jutra w polskich kinach

„Blokada” to odkrycie zeszłorocznego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji, gdzie film otrzymał trzy nagrody, a zarazem zwycięzca drugiej edycji ogólnopolskiego projektu Scope100. Zaskakująco celna, porażająca wizualnie wizja współczesnego świata, który przenika wszechobecna atmosfera inwigilacji, zagrożenia terroryzmem i społecznego szaleństwa. Film w reżyserii Elmina Alpera otrzymał Nagrodę Specjalną jury w Wenecji, przyznaną przez wybitnych reżyserów: Alfonso Cuarona („Grawitacja”), Pawła Pawlikowskiego („Ida”), Nuri Bilge Ceylana („Zimowy sen”) i Hou Hsiao-hsiena („Zabójczyni). Na obrzeżach 14-milionowej metropolii, w atmosferze społecznych napięć, lęku i podejrzliwości, dochodzi do spotkania dwóch braci, którzy nie widzieli się od 20 lat. Kadir wychodzi z więzienia pod warunkiem tajnej współpracy z policją. Będzie musiał zaskarbić sobie zaufanie pełnego podejrzeń, opuszczonego przez żonę i dzieci Ahmeta. Jednak bracia nie zdają sobie sprawy, że prawdziwe zagrożenie czyha bliżej, niż im się wydaje…

mat. prasowe Gutek Film
mat. prasowe Gutek Film

Co sam reżyser mówi o filmie? Urodzony w 1974 roku Emin Alper studiował ekonomię i historię, a jego dyplom dotyczył współczesnej historii Turcji. Jego pierwszy film pełnometrażowy, Za wzgórzem (Beyond The Hill) z roku 2012, otrzymał wiele nagród na całym świecie, w tym Caligari Film Prize na Międzynarodowym Festiwalu w Berlinie i tytuł najlepszego filmu na Asia Pacific Screen Awards. Na co dzień Alper wykłada na wydziale nauk humanistycznych i społecznych na politechnice w Stambule.

 

Polityczny chaos

Akcja filmu rozgrywa się w mieście pogrążonym w politycznym chaosie. Państwo bezskutecznie walczy z terrorystami zamieszkującymi slumsy. Kiedy izolowanie tych dzielnic nie przynosi skutku, rząd sięga po nowe metody. Blokada to opowieść o dwóch braciach, którzy w takich warunkach próbują przetrwać. Pokazuję w niej, jak system polityczny, legitymizując przemoc i dając jej narzędzia, zamienia tych zwykłych ludzi w trybiki mechanizmu opresji, co w końcu obróci się przeciwko nim i doprowadzi do zguby. Wykonywanie rozkazów Bohaterowie Blokady to jednocześnie narzędzia i ofiary przemocy systemowej. Kadir, informator, może zdecydować o końcu czyjegoś życia. Ahmet jest tępicielem bezpańskich psów — metaforą i lustrzanym odbiciem tych, którzy polują na terrorystów. Niezależnie, czy łapią zwierzęta, czy ludzi, wykonują czyjeś rozkazy. Spełniają swoje marzenia bądź tylko zarabiają w ten sposób na życie. Efekt ich działań jest im obojętny. Ciężka polityczna atmosfera jednak wyraźnie się na nich odbija: wszechobecna przemoc i presja przełożonych sprawia, że popadają w coraz większą paranoję. A ta, biorąc pod uwagę broń, którą dysponują, jest zabójcza.

Wróg i przyjaciel

Przebieg wydarzeń w filmie zaczyna się od emocjonalnego wstrząsu, którego doświadczają bracia. Spowodowany jest on zmianą wroga w przyjaciela w przypadku Ahmeta oraz przyjaciela we wroga u Kadira. Blokada uświadamia nam, że nieprzyjaciel może stać się kimś bliskim i odwrotnie. Wydaje mi się wręcz, że różnica między tymi dwiema relacjami jest przypadkowa. Potrzeba zarabiania na życie czyni z Ahmeta zabójcę psów. Marzenie Kadira o odbudowaniu życia rodzinnego sprawia, że staje się on rządowym informatorem. Potworna samotność Ahmeta doprowadza do tego, że ścigany przez niego pies staje się jego bliskim kompanem, podczas gdy przyjaciel Kadira oraz pożądana przez niego kobieta zamienią się w jego śmiertelnych wrogów. Niezachwiana logika przemocy niszczy wszystkie intymne więzi pomiędzy tymi ludźmi i tworzy z nich wyobcowanych politycznych przeciwników. Różnica pomiędzy przyjacielem i wrogiem może być przypadkowa, ale też bardzo wyraźna. To dlatego Kadir i Ahmet nie radzą sobie z tą sytuacją.

Podatni na zranienia

Bohaterowie filmu nie są jedynie narzędziami w rękach systemu czy ofiarami atmosfery przesiąkniętej przemocą. Dokonują wyborów, ale mają też pewne zobowiązania, przez które filmowi blisko jest do klasycznej tragedii. Łatwo ich zranić, mają słabości, które skutkują tragicznymi finałami. Potrzeba bliskości Ahmeta prowadzi do perwersyjnej relacji z psem, a strach przed jej utratą doprowadza go do szaleństwa. Kadir z kolei szuka miłości, co również ma daleko idące konsekwencje. Desperackie próby zbliżenia się do Ahmeta, zazdrość o zaginionego brata Veliego, pożądanie wobec Meral są pożywką dla jego paranoi. Tak więc do tragicznego końca prowadzą nie tylko polityczna atmosfera, wymagania szefów i zmiany w relacjach, ale też emocjonalne słabości bohaterów.

Miejsce i czas

Nie określam dokładnie czasu, w którym dzieje się akcja Blokady. To może być bliżej niesprecyzowana teraźniejszość, przeszłość bądź przyszłość… Inspirowały mnie niezliczone i pełne przemocy historie, których nie brakuje we współczesnym świecie. Ten film długo czekał na realizację. Zacząłem o nim myśleć na początku roku 2000, a niecały rok później skończyłem pierwszy projekt scenariusza. Choć czas mijał, znaczenie tej historii rosło wraz z pogłębiającym się politycznym konserwatyzmem w Turcji. Organizacja, której rząd wypowiada wojnę, pierwotnie wzorowana była na marksistowskich i separatystycznych partyzantkach, aktywnych w Południowej Ameryce, czy Azji w XX wieku. Początek XXI wieku przyniósł jednak ataki na World Trade Center oraz okupację Afganistanu i Iraku, co stworzyło nowe konteksty do myślenia o trajektoriach i sprawcach politycznej przemocy. Z kolei ostatnie lata to fala powstań i rewolucji, które nie ograniczają się do Arabskiej Wiosny i które dodatkowo usprawiedliwiają krytyczną wobec przemocy wymowę mojego filmu. Jak sobie z nią radzić — to wyjątkowo palące dzisiaj pytanie. Po raz kolejny w historii ludzkości musimy sobie na nie odpowiedzieć.

BLOKADA W KINACH OD 24 CZERWCA 2016:

KOMENTARZE