Home / Bałkany / BiH / Bośnia i Hercegowina: państwo dojrzałe? Krajobraz w 18 lat po wojnie – relacja
bih_eu - 6yka.com

Bośnia i Hercegowina: państwo dojrzałe? Krajobraz w 18 lat po wojnie – relacja

W dniu 29.11.2013 r. w budynku Instytutu Socjologii UW przy ulicy Karowej w Warszawie odbyła się konferencja poświęcona współczesnej dyplomacji Bośni i Hercegowiny oraz wyzwaniom, jakie przed nią stoją, organizowana wspólnie przez Koło Młodych Dyplomatów oraz Centrum Kultury Słowiańskiej.

Spotkanie zostało podzielone na dwa panele: pierwszy – „Dyplomacja małych państw na przykładzie Bośni i Hercegowiny. Współczesne wyzwania.”, ze specjalnym udziałem Pani Ambasador Bośni i Hercegowiny w Polsce, J.E. Koviljki Špirić, oraz drugi – „Bośnia i Hercegowina: państwo dojrzałe? Krajobraz w 18 lat po wojnie”, w którym udział wzięli dwaj eksperci: dr Marko Babić (Uniwersytet Warszawski) i Tomasz Żornaczuk (Polski Instytut Spraw Międzynarodowych).

W tym roku minie 18 lat od podpisania układu z Dayton, który zakończył wojnę w Bośni i Hercegowinie, co tym samym uznawane jest za moment uzyskania przez nią niepodległości. W jaki sposób wygląda obecnie sytuacja tego kraju, jakie cele stawia przed sobą oraz w obliczu jakich wyzwań stoi, przybliżył nam nasz szacowny gość, Pani Ambasador.

Wstępem do rozmowy był krótki film pokazujący ogromny potencjał BiH – połączenie tradycji z nowoczesnością, wyjątkowej kultury – przenikającymi się elementami orientalnymi oraz zachodnimi wpływami – z zapierającymi dech w piersiach krajobrazami.

Pani Ambasador podkreśliła, jak istotny jest postęp w kontaktach z Unią Europejską oraz pytanie, czy obecność Wysokiego Przedstawiciela w BiH, który pełni tam swoją funkcję od 1995 roku, jest konieczna. Celem jego działań miało być monitorowanie, koordynowanie i pomoc przy wprowadzeniu ustaleń porozumienia z Dayton. Jego działania wykroczyły jednak poza wcześniej ustalone założenia, a obecność w BiH do dnia dzisiejszego może sugerować, że kraj ten nie jest całkiem niezależny.

W tym kontekście nawiązano do postępów na drodze do UE. W środku Europy znajduje się kraj w skomplikowanej sytuacji, a międzynarodowa wspólnota powinna się skoncentrować na jej rozwiązaniu, a nie wyłącznie na negatywnych raportach. Pozytywnym i znaczącym krokiem byłoby wycofanie Wysokiego Przedstawiciela i stworzenie innej płaszczyzny współpracy i pomocy, mających na celu spełnienie wymogów pełnoprawnego członkostwa. Związane jest to z ogromnymi kosztami, co w obecnej sytuacji ekonomicznej tego kraju nie jest takie proste. Pamiętajmy, że środki finansowe, które docierały do BiH po zakończeniu na tym terenie konfliktu zbrojnego, przeznaczane były głównie na pomoc humanitarną. Nasz gość wspomniał o pozytywnych i negatywnych inwestycjach w kraju, którego jest przedstawicielem. Kraje, które już teraz doceniają potencjał inwestycyjny BiH (jak na przykład Austria, Szwecja czy Turcja) z pewnością pomogą w jego rozwoju. Problem podkreślony przez Panią Ambasador to prawa mniejszości (problem określenia reprezentacji narodowościowej we władzach każdej jednostki administracyjnej; stolice w Sarajewie, Banja Luce, ale i Mostar jako nieoficjalna stolica; pytanie o trzy entitety czy możliwość wzajemnego porozumienia i funkcjonowania). Poruszony został wątek wzajemnych korzyści członkostwa BiH w NATO. Oczywiście zdania w tej sprawie są podzielone, szczególnie dotyczy to mieszkańców Republiki Serbskiej.

Skupiono się również na wpływie wejścia Chorwacji do Unii Europejskiej na kraje sąsiedzkie, w tym BiH, która jest w tym momencie pierwszym sąsiadem UE. Wcześniejsze formy współpracy na wielu płaszczyznach wymagają zmiany przepisów, bo w innym przypadku mogłoby się to zakończyć izolacją gospodarczą.

Pani Ambasador zakończyła swoje wystąpienie słowami, że przed wojną była optymistką, a po wojnie jest optymistką z doświadczeniem, co stanowi idealną puentę i nie wymaga komentarza. Zgromadzona publiczność po tak ciekawie rozpoczętym spotkaniu miała pytania związane z bezpieczeństwem w regionie, stosunkiem BiH do NATO, jak również wątpliwości dot. zmian w prawie ochrony zwierząt, co pokazuje duże zainteresowanie regionem.

Kolejny panel to dyskusja rozpoczęta przedstawieniem opinii ekspertów na temat sytuacji BiH. Podkreślali oni wpływ działań na tym obszarze (np. w kwestii entitetów) na sytuację w całej Europie. Pytanie o możliwość zmiany granic, wyodrębnienie się nowych państw z tych już istniejących stanowi pewne zagrożenie. Nawiązano do podziału Jugosławii i związanych z tym postaw nacjonalizmu. Eksperci odnieśli się w kontekście pytania o mniejszości do tematu wprowadzenia cyrylicy w niektórych częściach Chorwacji; tego, że Chorwacja, jako bliski sąsiad, jest pomostem dla innych kandydatów i mimo członkostwa ma nadal podobne problemy. Dodali, że wydarzenia na Bałkanach Zachodnich mają też wpływ na państwa, jak np. Ukraina. To sprawia, że bardzo ostrożnie należy monitorować wszystkie zachodzące tam zmiany. Publiczność chętnie zadawała kolejne pytania.

Konferencja była wyjątkowo ciekawa nie tylko ze względu na bardzo aktualną i ważną tematykę, ale i dzięki udziałowi gości – ich wystąpieniom, wzajemnej polemice i dyskusji z publicznością w obu panelach. Mam nadzieję, że będzie jeszcze możliwość spotkania się w tak doborowym gronie i podyskutowania o przyszłości BiH, jak i całego regionu.

Autor: Angelika Zanki

About Angelika Zanki

Absolwentka Europeistyki i Slawistyki Zachodniej i Południowej (kroatystyka) na Uniwersytecie Warszawskim, studiowała również na Wydziale Filozoficznym w Zagrzebiu, doktorantka UW. Jej korzenie wywodzą się z Dalmacji, stąd miłość do Chorwacji i zainteresowanie całym regionem. Lubi zajmować się tłumaczeniami i uczeniem chorwackiego. Zainteresowana sytuacją polityczną i gospodarczą Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny, jak i kulturą obu krajów.
KOMENTARZE