Home / Baklava / Bułgaria: 3 marca – Święto Niepodległości
bulgaria flaga

Bułgaria: 3 marca – Święto Niepodległości

3 marca to dla Bułgarów bardzo szczególny dzień – święto narodowe upamiętniające odzyskanie niepodległości, wyzwolenie się z trwającej pięćset lat niewoli tureckiej.

Samo podbicie Bułgarii przez państwo tureckie nie było w swoim czasie dużym wyzwaniem dla sukcesywnie powiększającego się Imperium. W wyniku źle prowadzonej polityki wewnętrznej Bułgaria pod koniec XIV wieku, i tak już osłabiona, rozdzieliła się na dwa osobne państwa – tyrnowskie i widyńskie. Były one zbyt słabe aby długo opierać się sile tureckiego najeźdźcy. Państwo tyrnowskie zostało ostatecznie zdobyte w 1393 roku przez sułtana Bajazyda I, który to również trzy lata później wcielił w tereny swego państwa również carstwo widyńskie.

Na reakcję uciskanych trzeba było jednak czekać do pierwszej połowy XIX wieku, wtedy \ w wyniku pojawienia się klasy burżuazyjnej miały miejsce pierwsze ruchy wyraźnie polityczne. Najważniejszym, choć nie jedynym, aspektem ruchu narodowowyzwoleńczego w Bułgarii był czyn zbrojny. Bułgarzy od początku wiązali nadzieje na pomoc w walce z Turkami z Rosją. W 1853 roku wybuchła wojna krymska pomiędzy Turcją a Rosją, co Bułgarzy przyjęli z entuzjazmem i przyłączyli się do strony rosyjskiej, zasilając jej armię swoimi oddziałami. Pokój paryski kończący wojnę krymską został zawarty w 1856 roku i wymógł na Turcji by uznała chrześcijan jako równouprawnionych z muzułmanami. Od tej chwili mieli oni prawo do posiadania własnej ziemi, do wolności wyznania i edukacji. Po zakończeniu wojny krymskiej w bułgarskiej walce o niepodległość rozpoczął się nowy okres – świadomej działalności na rzecz wolnego państwa, w którym główny nacisk kładło się na dobrą organizację podejmowanych działań w miejsce porywczego ataku. Popularne stały się hasła nawołujące do walki nie tylko przeciw Turcji jako takiej, ale też przeciw bogatym właścicielom ziemskim, czorbadżi -popierającym jej rządy. Pierwszym ideologiem odrodzenia narodowego w Bułgarii był Georgi Rakowski, dość szybko jednak u jego boku stanęli inni bułgarscy bohaterowie w walce o niepodległość – Wasyl Lewski, Iwan Kasabow a później Ljuben Karawełow.

Kolejna szansa na zdobycie poparcia innego kraju w drodze do niepodległości, pojawiła się gdy w Rumunii dokonano zamachu stanu. Nowoutworzony, niestabilny jeszcze rząd rumuński zwrócił się do bułgarskich środowisk w poszukiwaniu sojuszników. Prośba o wsparcie została przyjęta przez Tajny Centralny Komitet Bułgarski, który został utworzony przez poplecznika Rakowskiego – Iwana Kasabowa. Celem tego współdziałania było również utworzenie koalicji pomiędzy Rumunią i Bułgarią, która w odleglejszym scenariuszu podjęłaby walkę z Turcją i utworzenie państwa rumuńsko–bułgarskiego. Turcja uznała nowy rząd rumuński, jednak memorandum wystosowane w 1866 roku do sułtana w sprawie utworzenia bułgarsko–rumuńskiej monarchii konstytucyjnej spotkało się z odmową, co spowodowało rozwiązanie Tajnego Centralnego Komitetu Bułgarskiego. W latach siedemdziesiątych na arenie politycznej walczącego o niepodległość państwa bułgarskiego pojawiły się dwie nowe postaci, które znacząco wpłynęły na ówczesny bieg wydarzeń. Pierwszym z nich był Ljuben Karawełow mający dość radykalne poglądy dotyczące społeczeństwa bułgarskiego, chodzi konkretnie o jego negatywny stosunek do bogatego chłopstwa sympatyzującego z władzami tureckimi. Był on zagorzałym zwolennikiem zawiązania współpracy z innymi narodami i uformowania federacji bałkańskiej. Inną równie radykalną w przekonaniach postacią był wspominany już Wasyl Lewski. Jego zdaniem najlepszym sposobem na sukces powstania antytureckiego było poprowadzenie akcji agitacyjnej, która swym działaniem objęłaby cały kraj. Lewski i Karawełow stworzyli w 1870 roku Bułgarski Centralny Komitet Rewolucyjny, który dwa lata później podczas konferencji w Bukareszcie doszedł do konsensusu, że jedyną możliwą formą starania o uzyskanie niepodległości jest walka zbrojna. W międzyczasie na terenie Bułgarii powstawały komitety agitacyjne, których popularność wzrosła po ustaleniach sprecyzowanych podczas konferencji. Działalność komitetu została jednak wykryta przez władzę turecką jesienią 1872 roku, kiedy doszło do procesu jednego ze współpracowników Lewskiego. Jego zeznania pogrążyły BCKR, który z obawy przed całkowitą dekonspiracją, postanowił ogłosić powstanie w Bułgarii. Władze tureckie zdołały schwytać Lewskiego i skazały go na śmierć. Został powieszony w 1873 roku. Po jego śmierci rewolucyjne zapędy Bułgarów znacznie spadły, a dwa kolejne powstania w 1875 i 1876 roku organizowane przez Stefana Stambołowa zapisały się na kartach historii zdradą i krwią poległych.

W 1877 roku wybuchła wojna pomiędzy Turcją a Rosją. Niezwykle ważnymi ze względów strategicznych były walki na przełęczy Szipka i w Plenie, które do historii przeszły jako szczególnie zaciekłe. Siły rosyjskie wspierane przez Bułgarów zdobywały kolejne miasta: Sofię, Adrianopol, zwyciężyły z Turkami przekraczając Starą Płaninę. Wobec pasma sukcesów wojsk rosyjskich podpisano traktat pokojowy w San Stefano 3 marca 1878 roku. Na mocy tegoż traktatu utworzone zostało Księstwo Bułgarii, które miało pozostać w zależności od Turcji. Rumelia Wschodnia natomiast uzyskała status autonomicznego państwa na obszarze imperium osmańskiego. Pierwszym władcą Księstwa został Aleksander Battenberg.

W ten sposób państwo bułgarskie narodziło się na nowo, podnosząc się z półwiecznej niewoli, udowadniając niezłomność swego narodu. W 1885 roku do Księstwa zostały dołączone również ziemie Rumelii Wschodniej. Tym samym państwo wcześniej rozdzielone, znów się zjednoczyło pod wodzą jednego władcy.

About Barbara Występek

Absolwentka UŚ, bułgarystka literaturoznawca, zakochana w bułgarskiej popkulturze. Uwielbia kryminały, popołudniowe drzemki i niskobudżetowe podróże.
KOMENTARZE