Home / Bałkany / Bułgaria / Bułgaria na weneckich ILLUMInacjach

Bułgaria na weneckich ILLUMInacjach

Autorka: Magdalena Kus

Trwające w Wenecji Biennale sztuki dały powód do refleksji nad stanem bułgarskiej kultury i sztuki. Kiedy ministrestwo kultury nie określa, nie sugeruje, nie finansuje i nie włącza się w program udziału Bułgarii w biennale, przedstawiciele środowiska  pytają się o rolę ministerstwa z określonej prawem funkcji

4 czerwca 20011 roku zostało otwarte 54. biennale w Wenecji. Ta najbardziej prestiżowa wystawa sztuki nowoczesnej na świecie w tym roku odbywa się pod tytułem przewodnim „ILLUMInacje”.
Pawilony pokazuje rekordowa liczba państw – aż 89, a ekspozycje można oglądać do końca listopada.
Kuratorem całości jest Bice Curiger – historyk sztuki, krytyk i kurator. Zaproponowany przez niego tytuł nawiązuje zarówno do wzbogacania życia jednostki, jak i wartości narodowych, na których biennale w Wenecji bazuje z zasady. Curriger odniósł się również do związków między sztuką w przeszłości a sztuką obecną.
W biennale Bułgaria bierze udział kolejny raz, choć w minionych latach nie była stałym bywalcem tego międzynarodowego wydarzenia. Pawilon bułgarski znajduje się w Palazzo Carmini.
Kuratorem bułgarskiego pawilonu został Georges Luks. Purpurowa krowa, kilka miniaturowych kolorowych domków w tektury i drewna oraz fotografie z nadrukiem wywołującej je firmy były tym, co stworzyły 3 generacje artystów – Huben Czerkelow, Gredi Assa i Paweł Kojczew. Artyści i kuratorzy Bułgarii wyrażali się o tych pracach bez większego uznania, a wśród krytyków sztuki z Bułgarii znaleźli się tacy, którzy uznali że choć pawilon ulokowano 40 minut drogi od centralnego punktu całego biennale, to poziomem Bułgaria odbiega o całe lata świetlne.
To jednak nie są pierwsze słowa krytyki dotyczące obecności Bułgarii na 54. weneckim biennale. Długo nie zakładano w nim udziału, ponieważ rząd nie był zainteresowany finansowaniem przygotowań. Jeszcze w marcu 2011 roku, a więc na 2 miesiące przed otwarciem międzynarodowej wystawy, doszło do gorącej publicznej dyskusji między artystami a rządem na temat roli Ministerstwa Kultury Republiki Bułgarskiej w rozwijaniu przestrzeni związanej ze sztuką.
W liście otwartym wystosowanym 29 marca do środowiska artystycznego, Minister Kultury stwierdził, że Ministerstwo nie określa, nie sugeruje, nie finansuje, nie włącza się w program udziału Bułgarii w biennale. Ponosi jedynie odpowiedzialność za logistykę działań 2 prywatnych organizacji – Gershon-Bulgaria, firmę PR i The American Foundation for Bulgaria, która jest organizacją pozarządową (NGO) wspierającą sztukę, kulturę i naukę w Bułgarii. W odpowiedzi, w liście otwartym z 11 kwietnia, przedstawiciele środowiska  zapytali, czy to orzeczenie mają uznać za akt abdykacji Ministerstwa z określonej prawem funkcji, a także zarządali powołania „ciała” odpowiedzialnego za udział Bułgarii w tego typu światowych imprezach w latach następnych.
Być może w tej sytuacji szczęściem można nazwać realizację pomysłu 2 kuratorek – Svetlany Kujumdżiewej i Desisławy Dimowej – zatytułowanego „Bułgarski Pawilon”. Projekt powstał już w 2010 roku podczas Curatorial Intensive Fall zorganizowanej przez Independent Curators International New York.
Celem są artystyczne aktywności realizowane przy udziale różnych instytucji, które zamierzają  zrekonstruować istniejący system prezentacji sztuki narodowej i międzynarodowej. „Bułgarski pawilon” proponuje przygotować pawilon na biennale w Wenecji w roku 2013. Będzie ukierunkowany na odzwierciedlenie relacji pomiędzy sztuką a rządem w kontekście postkomunistycznej Bułgarii. Ta długoterminowa inicjatywa będzie realizowana etapami i ma ambicję stworzyć platformę dla zrozumiałych dyskusji, publicznych działań, prezentacji i pokazów związanych oczywiście ze sztuką. Pierwsza odsłona całego projektu miała miejsce wiosną 2011 roku – jednocześnie z otwarciem biennale w Wenecji. „Bułgarski Pawilon” został wówczas ulokowany w dwóch odległych od siebie przestrzeniach – w Wenecji oraz w Sofii w pustym mauzoleum komunistycznego przywódcy Georgiego Dimitrowa.
W czasie najbliższych dwóch lat będziemy mieli okazję przyglądać się co wypełnia jałową teraz –  zdaniem części bułgarskich krytyków – przestrzeń współczesnej sztuki bułgarskiej. Pozostaje nam życzyć tworzenia niepowtarzalnej jakości i zbliżenia się z kosmiczną prędkością do poziomu sztuki krajów, które wystawiają swoje prace w centralnym pawilonie w Wenecji.

Źródła:
1. Art Newspaper, numer 224, 8 maja 2011 r.
2. Day 1: The Scandal. Bulgaria at the Biennale, artyculate.com, 30 maja 2011 r.
3. Bulgaria at the Venice Biennale 2011 – how did we fare?, artyculate.com, 4 czerwca 2011 r.
4. bulgarianpavilion.org

About Łukasz Fleischerowicz

KOMENTARZE