Home / Bałkany / Bułgaria / Bułgaria: Rewolucyjne zmiany w szkolnictwie wyższym
studenci

Bułgaria: Rewolucyjne zmiany w szkolnictwie wyższym

Jakość wykształcenia zamiast jak największej liczby studentów, zmiana programów nauczania, nacisk na osiągnięcia naukowe, niski odsetek osób rezygnujących z podjętych studiów, kontrola jakości szkół wyższych przez państwo oraz stworzenie sieci łączącej uczelnie z całego kraju – oto najważniejsze cele poprawionej wersji projektu strategii rozwoju szkolnictwa wyższego na lata 2014-2020, przygotowanej przez bułgarskie Ministerstwo Edukacji i Nauki.

Poprzedni projekt otrzymał akceptację rządu, ale nie został przyjęty przez parlament. Pomimo ambitnych założeń i rewolucyjnych rozwiązań nie spotkał się z aprobatą części środowiska akademickiego, a niektóre z proponowanych zmian były wręcz niejasne. Zakładał on ułatwienie dostępu do szkół wyższych, zwiększenie odsetka absolwentów (do 36% wśród osób w wieku 30-34 lata w 2020 r.), poprawę jakości wykształcenia, dostosowanie sposobu kształcenia do europejskich standardów, współdziałanie z rynkiem pracy oraz wsparcie dla działalności naukowo-badawczej. Finansowanie tych ambitnych wyzwań miało się odbywać zarówno poprzez środki krajowe, jak i fundusze unijne, w szczególności w ramach projektu Program Operacyjny Inteligentny Rozwój.

Aktualna wersja, która została już przyjęta przez rząd, została wzbogacona o bardziej wnikliwe analizy obecnej sytuacji szkolnictwa wyższego i szczegółowo opisuje działania związane z wprowadzaniem poszczególnych zmian. Przeprowadzone badania nt. stanu bułgarskich uniwersytetów potwierdzają istnienie znanych od dawna problemów. Gwałtownie rosnąca liczba szkół wyższych, których stosunek do liczby mieszkańców jest jednym z najwyższych w UE (Bułgaria: 51 uczelni na 7,2 mln obywateli, Szwecja: 40 uczelni na 9,5 mln obywateli), nie doprowadził do polepszenia jakości i efektywności kształcenia. Dane pokazują, że bułgarski system szkolnictwa wyższego zbyt wolno reaguje na dynamiczne zmiany związane z oczekiwaniami rynku pracy wobec kwalifikacji specjalistów, a odsetek osób posiadających wyższe wykształcenie jest wciąż na zbyt niskim poziomie – posiada je niespełna 27% Bułgarów w wieku 30-34 lata. Problemem są również coraz popularniejsze wyjazdy młodych ludzi na studia do innych krajów, podczas gdy w Bułgarii brakuje absolwentów uczelni technicznych. Często również okazuje się, że zdobywana w czasie studiów wiedza nie wystarcza w znalezieniu dobrej pracy, ponieważ absolwentom brakuje umiejętności praktycznych i doświadczenia.

U podłoża wszystkich problemów, z jakimi boryka się obecnie system szkolnictwa wyższego w Bułgarii znajdują się zbyt niskie dotacje dla uniwersytetów. W 2012 r. rząd przeznaczył na działalność naukową i rozwój jedynie 0,64% PKB, podczas gdy unijna średnia wynosi ponad 2%. Słabym punktem systemu szkolnictwa wyższego jest sposób jego finansowania – wynika z raportu przygotowanego na potrzeby projektu. Do złej sytuacji uczelni przyczyniają się zarówno niewystarczające środki, jak i nieodpowiednie ich wykorzystywanie. Rewolucyjne zmiany mają nastąpić w sposobie przyznawania dotacji dla szkół wyższych. Dotychczasowy system opierał się wyłącznie na liczbie przyjętych na studia studentów. Proponowane zmiany zakładają uwzględnienie również jakość kształcenia, co ma stymulować uczelnie w rozwoju dydaktycznym i naukowym.

Rządowa strategia obejmuje również utworzenie ogólnokrajowej sieci uczelnianej poprzez mechanizmy finansowe i integrację ze względu na bliskość terytorialną lub profil kształcenia. Reforma zakłada również wyodrębnienie dwóch typów szkół wyższych ze względu na działalność naukową. Pierwszy typ uczelni ma być ukierunkowany na badania naukowe, co będzie dawało uniwersytetom możliwość korzystania ze środków z budżetu państwa, ale jednocześnie będą one skrupulatnie rozliczane i oceniane za efektywność prowadzonych przez siebie badań. Ocena ta będzie miała wpływ na uzyskanie przez uczelnie akredytacji. Ważną zmianą jest również to, że tylko w tego rodzaju szkołach będzie możliwość kształcenia doktorantów. Drugą grupę uczeni mają stanowić ośrodki, w których prowadzenie badań naukowych nie będzie obligatoryjne.

Zakładane ułatwienie dostępu do wyższego wykształcenia ma polegać m.in. na stworzeniu systemu stypendialnego za wybitne osiągnięcia oraz współpracy z rynkiem pracy poprzez tworzenie kierunków zamawianych i dostosowanie obecnych programów kształcenia do oczekiwań pracodawców.

Zarówno przed bułgarskim Ministerstwem Edukacji i Nauki, jak i przed samymi szkołami wyższymi stoją ambitne cele, które będą wymagały wprowadzenia rewolucyjnych zmian i ogromnej pracy, ale bez wątpienia realizacja tego projektu znacząco wpłynie na poziom wykształcenia Bułgarów, jak i na rynek pracy i gospodarkę w dalszej perspektywie.

Źródło: capital.bg

About Alicja Dytkowska

KOMENTARZE