Home / Bałkany / BiH / Chorwacja i Serbia blokują eksport z BiH

Chorwacja i Serbia blokują eksport z BiH

Eksport bośniackich produktów do Serbii i Chorwacji drastycznie spada, zaś import z tych krajów ciągle rośnie. Eksport z BiH do Chorwacji w I kwartale 2012 r. był niższy o 18,6%, w porównaniu do analogicznego okresu ubiegłego roku, podczas gdy w tym samym czasie import z Chorwacji zmniejszył się o 2,9%, co oznacza, że BiH w obrocie towarowym z Chorwacją zanotowała ujemny wynik 242 mln KM [484 mln PLN].

Podobnie sytuacja kształtuje się w zagranicznej wymianie handlowej z Serbią. Eksport do Serbii w I kwartale 2012 r. zmniejszył się o 33%, w porównaniu do tego samego okresu roku ubiegłego. Zmniejszył się także import z Serbii o 2,3%, a deficyt handlowy w I kwartale 2012 r. osiągnął 130 mln KM [260 mln PLN].

Sytuacja ta jest rezultatem ustanowionych przez Chorwację i Serbię barier w wolnym handlu dla eksportu produktów z BiH. Wprowadzono skomplikowane procedury przepływu towarów. Dodatkowo brakuje przyznanych akredytacji przez międzynarodowe instytucje ocen zgodności oraz nastąpiła dezorganizacja systemu zezwoleń. Nieuznawanie certyfikatów jakości, dokumentów sanitarnych, fitosanitarnych i weterynaryjnych, a dodatkowo przyczynami spadku eksportu z BiH jest niestosowanie się do międzynarodowych standardów, przepisów technicznych, brak odpowiedniej infrastruktury oraz korupcja i przemyt.

Bariery narzucone przez Chorwację i Serbię są całkowicie nieuzasadnione, łamią przepisy CEFTA 2006 oraz zasady wolnego handlu. Bośniaccy rolnicy płacą 435 KM [870 PLN] za kontrolę weterynaryjną, podczas gdy serbscy zaledwie 47 KM [94 PLN]. W celu załagodzenia problemu eksperci ekonomiczni z Izby Handlu Zagranicznego BiH, Duljko Hasić i Igor Gavran proponują, aby CEFTA 2006 w jednakowy sposób traktowała produkty w handlu zagranicznym, zarówno w zakresie procedur jak i kosztów. Jeśli nie dojdzie do porozumienia z CEFTA 2006, BiH będzie zmuszana powiększyć koszty administracyjne i cło na towary importowe od 100 do 600% lub zastosować pełną wzajemność procedur analizy i odprawy towarów importowych.

Członkowie CEFTA 2006 powinni dojść do porozumienia w sprawie wzajemnego uznawania raportów instytucji akredytujących oceny zgodności oraz podpisać wspólne memorandum o wzajemnym ich uznawaniu. Alternatywnie, problem może zostać rozwiązany przy pomocy sieci bilateralnych porozumień i protokołów, na wzór umowy podpisanej przez Serbię i BiH 6 kwietnia 2012 r. Negocjacje z Chorwacją są blokowane ze względu na przystąpienie Chorwacji do UE.

– Produkty importowane są do BiH bez żadnych problemów, co stwarza nieuczciwą konkurencję krajowym producentom – twierdzi prezes Stowarzyszenia Rolników i Hodowców RS, Vladimir Usorac.
BiH tylko z Chorwacją traci rocznie 24 mln KM [48 mln PLN] na weterynaryjne kontrole.

Eksport do Serbii i Chorwacji jest utrudniony, ze względu na skomplikowaną organizację kraju, jakim jest Bośnia i Hercegowina. We wszystkich państwach świata kontrola produktów podczas eksportu odbywa się na ostatnim urzędzie celnym kraju eksportu, podczas gdy w BiH odbywa się w regionie, do którego eksporter przypada, co oznacza podwójny nakład pracy, wyjaśnił Usorac.

Chorwacja korzysta głównie z barier technicznych, podczas gdy w Serbii dominują bariery administracyjne. Bariery te najsilniej uderzają w sektor rolnictwa, gdyż bośniaccy producenci są w tej dziedzinie najbardziej konkurencyjni. Poza tym bardzo często dochodzi do ciągłych kontroli produktów tego samego producenta, na których wyniki ustawowo czeka się nawet do 60 dni.

Producenci wody z BiH, oprócz jednego, należącego do chorwackiej spółki, nie mogą uzyskać pozwoleń na eksport, ani otrzymać certyfikatów wydawanych w UE. Producenci styropianu z BiH, w celu uzyskania pozwolenia na eksport, muszą wydać 5.200 KM [10.400 PLN] na analizę, a zatwierdzenie trwa około roku. W sektorze budownictwa uznawane są tylko atesty Instytutu IGH z Zagrzebia, które są droższe od atestów unijnych. Częste są także problemy z eksportem jaja do Chorwacji. Producenci mebli kuchennych z BiH, w celu eksportu swoich produktów do Chorwacji muszą posiadać odpowiednie certyfikaty, podczas gdy meble kuchenne z Chorwacji do BiH eksportuje się bez certyfikacji.

Występowanie wyżej wspomnianych barier jest jednym z głównych przyczyn długoletnich, ogromnych deficytów w bośniackiej wymianie w handlu zagranicznym, szczególnie z sąsiednimi krajami, ale i członkami CEFTA 2006. Liczba produktów, które w takich warunkach mogą być konkurencyjnie eksportowane jest bardzo ograniczona oraz zniechęca potencjalnych eksporterów. Bośniaccy producenci nie są równoprawnie traktowani także na rynku krajowym, gdyż system w lepszej pozycji stawia importerów i towary zagraniczne.

Źródło: biznis.ba, cafe.ba

About Dorota Wojciechowska

Zakochana w Dalmacji i chorwackim Wybrzeżu Adriatyckim. Absolwentka turystyki i rekreacji oraz filologii chorwacko-serbskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Aktualnie stypendystka i studentka kroatystyki na Uniwersytecie w Splicie. Uwielbiająca wszelkiego rodzaju podróże, licencjonowana pilot wycieczek zagranicznych i rezydent.
KOMENTARZE