Home / Kultura / Literatura / „Czarna skrzynka” Aleka Popowa
Alek Popov Psy Spadają

„Czarna skrzynka” Aleka Popowa

W 2009 roku w Polsce ukazała się kolejna, druga po Misji Londyn, powieść jednego z przodujących autorów bułgarskich – Aleka Popowa. Książka zatytułowana w polskim przekładzie Psy Spadają została wydana przez warszawską Muzę, a tłumaczenia podjęła się Maria Malicka.

Karierę pisarską Popowa zapoczątkował w 1992 roku zbiór opowiadań Drugata smyrt, a dwa lata później ukazał się wielokrotnie nagradzany tom Mrysni syniszta. Parę lat po tym Popow pisze Zelenijat cikyl i Pytjat kym Sirakuza. Pierwsza powieść Misija: London wychodzi w Bułgarii w 2001 roku i odnosi spory sukces.

Popow jest jednym z tych pisarzy, którzy w Bułgarii cieszą się ogromną popularnością, doceniają go również media zagraniczne, co wyraża się w mnogości nagród literackich przyznanych przejawom jego twórczości. Międzynarodowy sukces tego autora wyraża się również w ilości przekładów jego utworów na inne języki. Powieści i opowiadania Popowa przetłumaczone zostały między innymi na czeski, węgierski, niemiecki, francuski i serbski.

psy-spadaja-alek-popov_2615Psy spadają (tytuł oryginalny Czernata kutija) to opowieść o dwóch braciach – Nedzie i Ango. Są oni synami wybitnego bułgarskiego matematyka zmarłego przed piętnastoma laty w dość nieoczywistych okolicznościach. Pierwszy z nich mieszka w Nowym Jorku na Central Park Avenue, pracuje w jednej z największych firm na Wall Street i zarabia ogromne pieniądze. Jak sam siebie określa, jest BUzG – Bułgarem, któremu udało się za granicą. Ned organizuje sobie świat według wyliczeń, prognoz giełdowych. Jego tożsamość zapisana jest na dysku twardym służbowego komputera. Ango, który całe życie spędził w Bułgarii, dopiero zaczyna swą, przypadkową niejako, przygodę w Ameryce. Wygrawszy zieloną kartę na loterii wizowej, zatrzymuje się u brata i zatrudnia się jako wyprowadzacz psów bogatych nowojorczyków. W wyniku działania łańcucha przyczynowo – skutkowego bracia w pewnym sensie zamieniają się miejscami. Sytuacja ta pozwali im spojrzeć z innego punktu widzenia na swoje życie, a przede wszystkim na siebie nawzajem.

Fabuła początkowo wydaje się koncentrować głównie na życiu wewnętrznym bohaterów. Wiele miejsca poświęcono różnorakim przemyśleniom o wypaleniu zawodowym; są refleksje obu bohaterów na temat swej ojczyzny, pochodzenia, śmierci ojca i próbie nazwania uczuć z nią związanych. Wydarzenia opisywane są niezależnie przez każdego z braci i rzadko znajdują punkty styczne. Jednak w trakcie historii czytelnik dowiaduje się, że obaj Bułgarzy wplątują się w morderczy spisek, zawiązany przez syndykat wyprowadzaczy psów, mający wstrząsnąć nowojorską giełdą. Powieść dość silnie osadzona jest w realiach współczesnego świata. Wielokrotnie w trakcie snucia opowieści pojawiają się postacie rzeczywiste różnego autoramentu. Począwszy od Azisa, przez de Saussure?a, na wybitnym finansiście, George?u Sorosie skończywszy. Popow z wielkim kunsztem opisuje realia, w których żyją jego bohaterowie. Dokonuje w ten sposób całkiem rzetelnego porównania postkomunistycznej Bułgarii, nękanej przez gospodarcze zawirowania i strajki pracownicze, z ociekającą bogactwem panoramą Nowego Jorku i Ameryki w ogóle. W interesujący sposób autor przedstawia również sytuację emigrantów z Europy Wschodniej w USA. Obydwaj bracia, pomimo tego, że jeden dla pieniędzy zbiera obślizgłe, zielonkawe odchody pupili swych pracodawców, a drugi nosi buty od Prady i najlepsze garnitury, czują się za granicą nie na miejscu. Ned właściwie nigdzie nie czuje się u siebie, czego powodem jest praca. Jego dewiza brzmi: przychodzę z daleka i zostaję na krótko. W przypadku Neda są to słowa dość znamienne. Obydwoje starają się więc odpowiedzieć na pytanie o swą tożsamość, ustalić swą wartość w rzeczywistości, w której się znaleźli.

Popov, który pisarskie początki łączy z nurtem diabolistycznym, często w swej prozie nawiązuje do twórczości Swetosława Minkowa. Tym razem nie odmówił sobie zastosowania pewnych wątków z pogranicza dwóch światów: żywych i martwych. Postacią, która w pewnym sensie łączy je oba jest ojciec Neda i Ango. Matematyk pojawia się w życiu obu Bułgarów jak duch, rzuca cień na ich przeszłość i przyszłość. Czy ma on coś wspólnego z Mr. Eksmanem, pojawiającym się przy nich, gdy potrzebują wsparcia? Tę kwestię autor pozostawia w sferze niedomówienia. Stary Banow nie jest jedynym duchem pojawiającym się na kartach powieści.

Psy spadają Popowa to opowieść o poszukiwaniu i rozumieniu swych korzeni, o samotności i próbie zerwania z nią, a także o poszukiwaniu szczęścia i życiowego spełnienia. Historia tu ukazana jest w mądry sposób zabawna, ale też refleksyjna. Z pewnością pozycja obowiązkowa szczególnie dla miłośnika bułgarskiej literatury, ale każdy, kto ceni dobrą literaturę nie będzie rozczarowany.

A. Popov, Psy spadają, wyd. Muza SA, Warszawa 2009.

Źródła: www.alekpopov.net

Barbara Występek

About Zuzanna Głowacka

Absolwentka gdańskiej slawistyki, wciąż próbuje się zmusić do zakończenia magisterskiej przygody z europeistyką. Zajmuje się tłumaczeniami i współczesną literaturą bośniacką. Aktualnie mieszka i studiuje w Sarajewie.
KOMENTARZE