Home / Bałkany / Serbia / Czy na listę UNESCO trafią nowe obiekty z Serbii?

Czy na listę UNESCO trafią nowe obiekty z Serbii?

W Serbii często można usłyszeć opinie, że liczba obiektów i miejsc, które znalazły się na liście dziedzictwa UNESCO jest nieproporcjonalna do tego, ile oryginalnych zabytków i miejsc ten kraj posiada. Specjaliści twierdzą jednak, że kryterium na podstawie którego wzbogaca listę, jest teraz zupełnie inne, niż jeszcze parę lat temu

Aktualnie Serbia pojawia się na liście cztery razy, za sprawą zabytkowego miasta Stari Ras z monasterem Sopoćani, monasteru Studenica, ruin rzymskiego pałacu Galeriusza i średniowiecznych zabytków Kosowa, gdzie uwzględnione są trzy monastery i jedna cerkiew. Od 2002 roku na dodanie do listy czeka jeszcze 11 serbskich obiektów. Dragana Antonović, prezes stowarzyszenia serbskich archeologów, twierdzi, że UNESCO powinno zapoznać się z kolejnymi dobrami naturalnymi i architektonicznymi, które państwo posiada. Wymienia chociażby obiekty związane z kulturą Vinča, najstarszą kopalnię miedzi w południowo-wschodniej Europie Rudna Glava czy Lepenski Vir.

Narodowy Instytut ds. Ochrony Zabytków (Republički zavod za zaštitu spomenika kulture)  podaje warunki, które muszą być spełnione, by konkretny obiekt architektury bądź przyrody znalazł się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Musi on być autentyczny oraz inny od 965, które znajdują się już na tej liście. Oczywiście wszystkie różnice muszą być udowodnione. Brana Stojković, przedstawicielka Instytutu, informuje, że teraz UNESCO wymaga, by każdy kraj, którego obiekty znajdują się na liście, dbał o zintegrowanie wskazanego dobra kulturalnego czy architektonicznego ze społeczeństwem lokalnym i całym narodem.

Również w Serbskiej Komisji ds. UNESCO twierdzi się, że warunki wprowadzenia nowego obiektu na listę światowego dziedzictwa są trudniejsze do spełnienia. 40 lat temu, zaraz po podpisaniu konwencji, kraje Europy Zachodniej wprowadziły do spisu niemal wszystkie obiekty, którymi dysponowały. Teraz wykazanie autentyczności danego dobra jest znacznie bardziej skomplikowane. Sladjana Prica, doradca ds. relacji międzynarodowych ministerstwa spraw zagranicznych tłumaczy, dlaczego obiekty typu Lepenski Vir, Twierdza w Smederevie czy nawet Petrovaradin k. Nowego Sadu i Kalemegdan w Belgradzie nie mogą w prosty sposób trafić na listę dziedzictwa. – Można by tego dokonać tylko przy współpracy z innymi krajami regionu, ponieważ wymienione dobra same w sobie nie reprezentują światowej i uniwersalnej wartości– twierdzi. Planowane są już międzynarodowe projekty, które umożliwią poszerzenie listy światowego dziedzictwa UNESCO o kolejne obiekty z terenu Półwyspu Bałkańskiego.

W regionie, liderem pod względem liczby obiektów znajdujących się na liście UNESCO jest Grecja – kraj reprezentowany jest tam przez 17 obiektów. Pierwsza na listę wpisana została Świątynia Apollina Epikuriosa w Bassaj (w 1986 roku). Akropol ateński dodany został w 1987 roku, a rok później do spisu trafiły klasztory na górze Athos. Najnowszą grecką pozycją na liście jest stare miasto w Korfu. Albanii do tej pory udało się umieścić na liście dwa swoje dobra architektoniczne – jest to zespół archeologiczny w Butrint i historyczne centra miast Berat i Gjirokastra. W 2005 roku lista wzbogaciła się o pierwszy zabytek bośniacki – dzielnicę Starego Mostu w Mostarze. Dwa lata później dodano również Most Mehmeda Paszy Sokolovicia w Višegradzie.

Bułgaria była jednym z pierwszych krajów w regionie, którego obiekty trafiły na listę UNESCO. Już w 1979 roku za światowe dziedzictwo uznane zostały Cerkiew Bojańska koło Sofii, Jeździec Tracki z Madary, zespół cerkwi wykutych w skale w Iwanowie i grobowiec tracki z Kazanłyku. Na liście obecnych jest 9 obiektów i miejsc w Bułgarii. W 1979 do spisu trafiło też zabytkowe centrum chorwackiego Splitu wraz z pałacem Dioklecjana, stare miasto w Dubrowniku i Park Narodowy Jezior Plitwickich. Najnowszy, siódmym, dobrem wpisanym na listę pod flagą Chorwacji jest krajobraz kulturowy wyspy Hvar. Czarnogóra na razie pochwalić się można dwoma obiektami na liście. W spisie znajduje się miasto Kotor jako region przyrodniczy i kulturowo-historyczny oraz Park Narodowy Durmitor. Skromniejszy jest udział Macedonii – tylko miasto Ochryda z jeziorem Ochrydzkim jest na razie uznane za światowe dziedzictwo. Jeżeli chodzi o Rumunię, na liście UNESCO znajduje się siedem obiektów i miejsc z tego kraju – zarówno delta Dunaju, malowane cerkwie północnej Mołdawii jak i stare miasto Sighisoary. Trzy obiekty z listy znajdują się na terenie Słowenii – Jaskinie Szkocjańskie, prehistoryczne osady na palach (jest to dziedzictwo wspólne dla Słowenii, Austrii, Francji, Niemiec, Szwajcarii i Włoch) oraz kopalnie rtęci (wspólne dla Słowenii i i Hiszpanii). W 2012 roku na listę dopisano jedenasty obiekt z Turcji – stanowisko neolityczne Çatalhöyük.

W lipcu 2012 lista światowego dziedzictwa UNESCO obejmowała 962 obiekty w 152 krajach.

About Łukasz Fleischerowicz

KOMENTARZE