Home / Bałkany / Czarnogóra / Gospodarka Czarnogóry od niepodległości do dzisiaj – wzrost płac, ale także cen i długu publicznego
PKB - biznes.interia.pl

Gospodarka Czarnogóry od niepodległości do dzisiaj – wzrost płac, ale także cen i długu publicznego

Czarnogórską gospodarkę od niepodległości cechowały 3 lata tzw. boomu ekonomicznego i potem 5 lat kryzysu, którego następstwa są wciąż widoczne wraz z przesłankami o łagodnej poprawie.

W świetle informacji statystycznych zarobki netto wzrosły szybko z 282 EUR w 2006 r. do 463 EUR w 2009 r. Wzrost nastąpił wskutek wzmocnienia gospodarczego, ale także z powodu zmiany wyliczania płacy netto w 2008 r., ponieważ od tego czasu wliczane są do niej ciepły posiłek, przewóz, ekwiwalent urlopowy i wszystko co pracownik otrzymuje jako dodatek do wynagrodzenia, co wcześniej do pensji wliczane nie było.

W ostatnich czterech latach średnia pensja netto wynosiła między 479 a 487 EUR. Z powodu wzrostu cen ciężko jednak stwierdzić jak duży był realny wzrost płac, ponieważ na stronie Urzędu Statystycznego nie można znaleźć informacji o wartości koszyka konsumpcyjnego starszych niż te z 2010 r. Wtedy koszt koszyka konsumpcyjnego wynosił 755 EUR, a obecnie jego wartość sięga 790 EUR. Na stronie Ministerstwa Finansów mona natomiast wyczytać, że inflacja w latach 2006 – 2011 wyniosła 22,4%.

Przeciętna emerytura w 2006 r. wynosiła 142 EUR, a teraz kwota ta urosła do 276 EUR. Nastąpił natomiast znaczący wzrost liczby emerytów ze 107 tys. na 124 tys. Stało się tak przede wszystkim dlatego, że masowe wysyłanie pracowników na emeryturę było dla władz najłatwiejszym sposobem poradzenia sobie z nadwyżką siły roboczej.

Z tego powodu kłopotach znalazł się Fond PIO (Fundusz Ubezpieczeń Emerytalnych i Rentowych), ponieważ na wypłatę świadczeń potrzebuje aż 400 mln EUR rocznie, a ze składek ściąga jedynie nieco ponad połowę tej sumy. Aby przeciwdziałać dalszemu pogłębianiu problemu 2 lata temu rząd zamroził wzrost emerytur i zapowiedział zmiany sposobu ich naliczania.

Liczba osób oficjalnie zatrudnionych w 2006 r. wynosiła 150 tys. osób, by w samym szczycie boomu ekonomicznego przypadającym na 2009 r. sięgnąć 174 tys. osób. Zaraz po tym nastąpił gwałtowny spadek do 161 tys., jednak przez ostatnie 2 lata dało się zauważyć znaczącą poprawę w tej kwestii.

Analogicznie zmieniała się liczba bezrobotnych – z 38,8 tys. w 2006 r. do 28,3 tys. w 2008 r. Potem nastąpił wzrost liczby osób pozostających bez zatrudnienia by  w końcu ub.  sięgnąć liczby 34,5 tys. osób.

Niestety Czarnogóra w poprzednich latach cieszyła się wzrostem gospodarczym nie tylko z powodu korzystnych reform; widać to jasno śledząc dane o długu publicznym. W 2006 r. wynosił on 700 mln EUR, aby w końcu 2013 r. urosną do astronomicznej kwoty 1,9 mld EUR. Dług publiczny w roku uzyskania niepodległości wynosił 32,6% PKB, co sprawiało, że Czarnogóra była zaliczana do krajów o niskim zadłużeniu.  W końcu ubiegłego roku dług publiczny osiągnął pułap 56,5% PKB, przy limicie zadłużenia ustalonym na 60% PKB.

Ta suma odnosi się tylko do długu publicznego, do którego należy jeszcze dodać zobowiązania przedsiębiorstw państwowych oraz kwoty na jakie wydano gwarancje państwowe. Ostatni raz rząd opublikował informacje o sumie wszystkich długów i zobowiązań  pokazujące stan z marca ub. i wtedy łączna kwota  wynosiła 2,32 mld EUR, czyli 69% PKB.

Interesujące są także dane pokazujące tempo rozwoju gospodarczego kraju. PKB Czarnogóry w 2006 r. wynosił 2,1 mld EUR, natomiast już w 2008 r. wzrósł do 3,08 mld EUR. W następnych latach zmniejszył się do 2,9 mld, a  w późniejszym okresie utrzymywał się w przedziale między 3,1 a 3,2 mld EUR. Wedle wstępnych ocen na koniec ubiegłego roku PKB Czarnogóry wyniósł 3,3 mld EUR.

Eksport Czarnogóry w 2006 r.  osiągnął wartość 441 mln EUR, a import 1,45 mld EUR, aby w szczycie ekonomicznego rozkwitu (2008 r.) import wzrósł do ponad 2,5 mld, a eksport  do 416 mln EUR. Jednakże już rok później import spadł do wartości 1,6 mld EUR, a eksport do zaledwie 277 mln. To pokazuje, że w okresie dynamicznego rozwoju gospodarczego ogromne sumy  wydawano na artykuły importowane.

W porównaniu  z innymi krajami regionu, gospodarka Czarnogóry jest w lepszym stanie od gospodarek Serbii oraz Bośni i Hercegowiny, ale  znacznie mniej rozwinięta niż chorwacka. Staje się to widoczne chociażby przy danych dotyczących średnich wynagrodzeń. Obecnie przeciętna płaca w Czarnogórze wynosi 474 EUR, w Serbii 377 EUR, Bośni i Hercegowinie 423 EUR, a w Chorwacji 715 EUR.

Koszyk konsumpcyjny dla czteroosobowej rodziny w Czarnogórze ma wartość 790 EUR, w Bośni i Hercegowinie 734 EUR, a w Chorwacji już 1,185 tys. EUR. W Serbii oficjalny koszyk konsumpcyjny jest obliczany dla trójosobowego gospodarstwa domowego i ma wartość 566 EUR.

Czarnogóra ustępuje Chorwacji także pod względem stopa bezrobocia; w Chorwacji jest ona najniższa w regionie i wynosi 17,5%, następnie jest Czarnogóra z bezrobociem na poziomie 19,5%, Serbia 20,8% i Bośnia i Hercegowina z bezrobociem na poziomie 27,6%.

 Zdaniem analityka ekonomicznego Zariji Pejovicia od 2006 roku zaprzepaszczono okazję do inwestycji w ważne projekty, które mogłyby pomóc czarnogórskiej gospodarce wyjść z kryzysu. Jego zdaniem rząd w nagły i nieostrożny sposób zwiększał wydatki publiczne, błędnie prognozując, że czas ekonomicznego prosperity potrwa co najmniej 10 lat. Od 2008 r. rząd zadłużał kraj rocznie średnio po 200 mln EUR, na bardzo niekorzystnych warunkach.

Źródło: vijesti.me

 

 

About Monika Pawlak

Absolwentka slawistyki Uniwersytetu Łódzkiego, pasjonatka literatury serbskiej (szczególnie Milorada Pavicia, Danilo Kiša i Vladana Desnicy) oraz podróży po Bałkanach, zwłaszcza Czarnogórze. Zajmuje się tłumaczeniami, zgłębianiem kultury narodów bałkańskich, a także planowaniem kolejnych wypraw do ulubionej części Europy.
KOMENTARZE