Home / Gospodarka / Gospodarka Turcji w 2013 r. – podsumowanie
Turecka lira - aawsat.net

Gospodarka Turcji w 2013 r. – podsumowanie

Sytuacja ekonomiczna w kraju w 2013 r. spowodowała, że Turcja wyprzedziła wiele krajów europejskich w gospodarczych rankingach. Dotyczyło to zwłaszcza jej wzrostu PKB oraz dobrego wyniku w handlu zagranicznym przez zdecydowanie większą część roku. Jednak zagrożenia takie jak nadmierna wrażliwość na wstrząsy zewnętrze, deficyt na rachunku bieżącym (CAD), wzrost, który nie przyczynił się do obniżenia bezrobocia w kraju, nadal wisiały nad głową tureckiej gospodarki jak miecz Demoklesa. Głównym zagrożeniem dla ekonomii Turcji w 2013 r. okazała się jednak niestabilność i niejasność polityczna.

Ogólnie wyniki gospodarcze w kraju przedstawiały się dobrze, Turcja kontynuowała wysokie stopy wzrostu w poszczególnych kwartałach. Produkt krajowy brutto wzrósł o 3 proc., 4,5 proc. i 4,4 proc. odpowiednio w pierwszych trzech kwartałach 2013 r. Wzrost gospodarczy w pierwszych 9 miesiącach br. w porównaniu z tym samym okresem w roku ubiegłym wyniósł 4 proc. Jednak stopa bezrobocia we wrześniu br. wzrosła do 9,9 proc., co oznacza wzrost o 0,8 proc. w porównaniu do września 2012 r. Pod względem inflacji polityka Banku Centralnego była skuteczna i udało się utrzymać stałe tempo. Indeks cen konsumpcyjnych (CPI) wyniósł 6,16 proc. w grudniu 2012 r. i wzrósł do 7,8 proc. w listopadzie 2013 r. Z kolei deficyt na rachunku bieżącym wynosił 39 mld 550 mln USD w okresie od stycznia do października 2012 r. i wzrósł do 51 mld 900 mln USD w analogicznym okresie tego roku.

Turecka gospodarka rozpoczęła rok 2013 zachętą z międzynarodowych agencji ratingowych. Standard and Poor’s (S&P) podniósł rating Turcji z poziomu BB do BB+, czyli jeden stopień poniżej poziomu kraju, w którym warto inwestować. Fitch podniósł rating Turcji już w ostatnim kwartale 2012 r., co następnie zostało dokonane również przez Moody’s, Canadian Dominion Bond Rating Services (DBRS) oraz Japan Credit Rating Agency (JCR) w maju 2013 r. To była bardzo dobra wiadomość dla Turcji, dająca nadzieję, że samolot gospodarczy jest gotowy do startu.

Rok 2013 dla Turcji można nazwać zdecydowanie rokiem „w budowie”. Wraz ze wzrostem inwestycji mieszkaniowych na terenie całego kraju, nastąpił także boom w przetargach publicznych dla dużych projektów infrastrukturalnych. Oprócz głównych projektów, jednym z najważniejszych wydarzeń w branży nieruchomości była zmiana w przepisach dotyczących zagospodarowania przestrzennego, uniemożliwiających sprzedaż nieruchomości bez ważnych pozwoleń na budowę, które weszły w życie w czerwcu.

W trakcie 2013 r. rozpoczęto wiele nowych działań w zakresie rozwoju infrastruktury, a także kontynuowano wcześniejsze. Pojawiły się projekty budowy szpitali w dużych miastach, budowy dróg, szybkiej linii kolejowej, elektrowni wodnych. Tempo zyskały również komercyjne projekty deweloperskie. Wydatki sektora publicznego w sektorze budowlanym zwiększyły się o 30 proc. w stosunku do poprzedniego roku i znacząco przyczyniły się do wzrostu w tej dziedzinie.

Rząd ogłosił rozpoczęcie ambitnych działań, takich jak budowa trzeciego lotniska w Stambule (przetarg nad nim był najbardziej dyskutowanym tematem w 2013 r.), trzeciego mostu nad Bosforem (budowa została zainaugurowana w maju 2013 r. i ma się zakończyć w ciągu 2 lat) i elektrowni atomowej w Sinop. Zakończenie każdego z tych projektów wymaga fortuny, ale zapewnienie jednopartyjnego rządu o stabilności kraju i stosunkowo łatwym dostępnie do pożyczek zagranicznych sugerowało, że finansowanie tych projektów będzie proste.

Niestety rzeczywistość nie spełniła rządowych oczekiwań. Masywna fala antyrządowych demonstracji, która wybuchła pod koniec maja br. w Parku Gezi w Stambule, wywołała powszechne poruszenie nad coraz bardziej autorytarną polityką rządu. To z kolei spowodowało spadek zaufania rynkowego i obawy dotyczące trwałości i stabilności obecnego systemu. Co prawda w czerwcu starcia na ulicach zakończyły się i napięcie opadło, to sytuacja polityczno-gospodarcza pogorszyła się znacznie w grudniu 2013 r., gdy w związku z aferą korupcyjną premier Turcji Recep Tayyip Erdoğan był zmuszony do przetasowania swojego gabinetu. Spowodowało to znaczne pogorszenie na rynku – turecka lira straciła ponad 5 proc. wartości w stosunku do dolara w ciągu zaledwie tygodnia, osiągając rekordowo niski poziom 2,17 TL. Giełda odnotowała spadek wraz z ogromnym odpływem kapitału zagranicznego.

Dokonując oceny czynników zewnętrznych należy wspomnieć o decyzjach monetarnych Rezerwy Federalnej USA (Fed), które były jednymi z najważniejszych determinantów tureckiej gospodarki w 2013 r. Bank Centralny USA dał mieszane sygnały o kontynuowaniu programu ekspansji monetarnej, znanego jako poluzowanie polityki pieniężnej (quantitative easing – QE), zgodnie z którym Fed kupował 85 mld USD w aktywach co miesiąc w celu poprawy płynności. W maju 2013 r. prezes Rezerwy Federalnej Ben Bernanke zasugerował, że QE może być zmniejszone, co odbiło się echem zwłaszcza we wschodzących gospodarkach, takich jak Turcja. W grudniu br. Bernanke ogłosił decyzję w sprawie obcięcia swoich zakupów o 10 mld USD miesięcznie i tak jak przewidywano okazały się to złe wieści dla Turcji i reakcja rynku była negatywna.

Należy również przyjrzeć się sytuacji w strefie euro, największej destynacji eksportu z Turcji, aby zrozumieć działanie gospodarki. Strefa euro nadal walczyła z kryzysem gospodarczym i była w stanie osiągnąć jedynie umiarkowany wzrost PKB. Pomimo to stopy wzrostu nie były stałe na całym kontynencie. Kraje najbardziej dotknięte przez kryzys, takie jak Grecja, Hiszpania czy Włochy pozostały słabe, podczas gdy Niemcy w dalszym ciągu rosły w siłę.

Najważniejsze wydarzenia gospodarcze w Turcji w 2013 r.:

- po raz pierwszy od momentu rozpoczęcia zaciągnięcia pożyczki w Międzynarodowym Funduszu Walutowym pół wieku temu, Turcja była w stanie uwolnić się całkowicie od długu wpłacając ostatnią ratę w wysokości 421 mln USD;

- w listopadzie 2013 r. eksport osiągnął najwyższy w historii poziom i wyniósł 13 mld 780 mln USD, odnotowującym tym samym wzrost o 8,8 proc. w stosunku do analogicznego okresu w roku ubiegłym;

- całkowity import złota osiągnął najwyższy wynik w historii i wyniósł ponad 270 kg w ciągu pierwszych 11 miesięcy br.;

- 13 grudnia 2013 r. Bank Centralny odnotował historyczną wysokość rezerw wynoszącą 135 mld 960 mln USD;

- 26 grudnia 2013 r. minister gospodarki Zafer Çağlayan podał się do dymisji, po tym jak jego syn został aresztowany w związku z aferą korupcyjną w Turcji.

Źródła: ekonomi.haber7.com

About Katarzyna Glinko

Absolwentka politologii i stosunków międzynarodowych, stypendystka programu Socrates Erasmus w Turcji. Mieszkała w Stambule, gdzie studiowała Business & International Relations na İstanbul Kültür Üniversitesi. Miłośniczka dalekich i bliskich podróży, uwielbia odkrywać nowe miejsca, ale też wracać do tych ukochanych. Jest autorką przewodnika "Stambuł i europejska część Turcji".
KOMENTARZE