Home / Bałkany / Grecja / Grecja: Od kwietnia w Muzeum Archeologicznym słynny wrak z Antykithiry

Grecja: Od kwietnia w Muzeum Archeologicznym słynny wrak z Antykithiry

Niemal wszystkie zabytkowe przedmioty, które wyciągnięto ze słynnego wraku z Antykithiry (378 obiektów) prezentowane są po raz pierwszy na nowej, czasowej wystawie Narodowego Muzeum Archeologicznego w Atenach (otwarcie wystawy 5 kwietnia).

Stary wrak namierzyła w roku 1900 grupa poławiaczy gąbek z wyspy Symi, którzy podjęli się wydobycia ładunku ze statku w rok później przy pomocy okrętów Królewskiej Marynarki Wojennej, zaś druga faza prac miała miejsce w 1976 r. Podczas wydobywania wraku z głębiny w pracach uczestniczyła grupa archeologiczna [odpowiednik Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich – przyp. red.], przy wsparciu Calypso – oceanograficznego statku Jacquesa Cousteau.

Wydobycie znaleziska stanowi początek światowych odkryć morskich, zaś bogactwo i znaczenie dzieł sztuki opisuje się jako jedyne w swoim rodzaju, podobnie jak słynny mechanizm z Antykithiry, który wciąż zaskakuje specjalistów, którzy go badają.

„Wrak z Antykithiry- statek, skarby, mechanizm”, to tytuł tej czasowej wystawy, poprzez którą Narodowe Muzeum Archeologiczne kontynuuje realizację swoich celów niezależnie od trudnych czasów. Jednym z nich jest zorganizowanie przynajmniej jednej dużej archeologicznej wystawy w ciągu roku.

Pieczę nad wystawą sprawuje dyrektor Muzeum, Nikos Kalcas.  Jego zdaniem, zwięzły opis Wraku z Antykithiry, który by objął wszystkie charakterystyczne cechy znaleziska powinien brzmieć: „kadłub interdyscyplinarnych badań w ujęciu diachronicznym”. A to dlatego, że odkrycie to nie obejmuje, jak możnaby się spodziewać, jednego zamkniętego okresu historii.  Wszystko z powidu ładunku okrętu, datowanego na IV do I wieku p.n.e. Ponadto, istnieje domniemanie, że był to pierwszy transport dzieł sztuki świata zachodniego na statku handlowym.
Eksponaty podzielono na użytek wystawy na cztery grupy. Pierwsza z nich to „Tło historyczne wydobycia wraku – u zarania archeologii morskiej”. Obejmuje ona chronologię prac wydobywczych i konserwacji pierwszych cennych znalezisk, takich jak państwowe dokumenty oraz ówczesne publikacje prasowe, związane z tematem.

W drugiej grupie, zatytułowanej: „Statek, późniejszy wrak – jego wielkość, załoga i pasażerowie” przedstawiane są szczątki ładowni z ołowianą powłoką zewnętrzną i innymi elementami jej wyposażenia (system odprowadzania wody z ładowni, urządzenia pomiarowe- mierniki głębokości i in.). Jak wynika z zachowanych szczątków – ale też ładunku- wrak był statkiem handlowym (gr. olkas, łac. navis oneraria), o szacunkowej nośności 300 ton.  
Poza tym, w obrębie tej samej grupy prezentowane są także przedmioty, które były własnością i wyposażeniem załogi i pasażerów (np. naczynia, lampy oliwne, zabawki), które przywołują codzienność i zwyczaje ludzi ze statku.

Jakiego rodzaju towary transportował statek, skąd wypłynął, gdzie go załadowano i dokąd zmierzał? Na te pytania odpowiada trzecia część pt. „Droga i ładunek statku”. Spiżowe i marmurowe posągi, szklane wazy, spiżowe naczynia, jak i złote ozdoby, które eksponowane są w tej części stanowią jedynie część ładunku. Niestety, pozostałe zatonęły wraz ze statkiem na bardzo dużej głębokości. Przedmioty reprezentują estetyczne preferencje osób je zamawiających lub potencjalnych nabywców, ale przede wszystkim odzwierciedlają nowe historyczne zjawisko handlowania dziełami sztuki. Dlatego też uważa się, że badanie ładunku dostarczy istotnych faktów dla studiów nad handlem morskim i transportem dzieł sztuki greckiej pod koniec epoki hellenistycznej i okresu panowania rzymskiego, w świetle działalności handlowej i estetycznych wyborów kształtującej się dopiero, rzymskiej arystokracji.
Cała ostatnia część wystawy przedstawia mechanizm z Antykithiry i wszystkie ocalałe jego fragmenty (82) wraz z trzema znanymi i największymi segmentami, które stanowią element stałej ekspozycji w Muzeum.

Zainteresowanie tą zaskakującą i wyjątkową konstrukcją, będącą owocem wiedzy matematycznej i astronomicznej starożytnych jest oczywiście ogromne. Mechanizm był astronomicznym „dziennikiem pokładowym”, który określał czas na podstawie ruchu słońca, księżyca i związków pomiędzy nimi, zaćmień i ruchu innych – znanych w tej epoce – planet. Dzieje interdyscyplinarnych badań nad nim, plany, radiografie, tomografie, porównania w formacie cyfrowym i kopie rekonstrukcji można zobaczyć na wystawie wraz z kilkuminutowym filmem 3D oraz filmem dokumentalnym o wraku i jego mechanizmie, produkcji Images First Ltd., przy współpracy ERT [grecka telewizja państwowa – przyp.red.] oraz Arte.

Wystawie towarzyszyć będzie specjalny katalog-monografia, zbiór wypowiedzi wybitnych greckich archeologów i ekspertów nauk przyrodniczych, w którym znajdą się również fotografie i podpisy przedmiotów. Wystawa współorganizowana jest przez Narodowe Muzeum Archeologiczne, Narodową Fundację Badań Naukowych, Grupę Badawczą Mechanizmu z Antykithiry i Stowarzyszenie Badawcze Starożytnej Greckiej Technologii (E.M.A.E.T.). Wystawę oglądać będzie można przez rok, do 28 kwietnia 2013 roku

Tekst: tovima.gr

About Olimpia Dragouni

Redaktor naczelna portalu Bałkanistyka.org. Autorka doktoratu o Macedonii (UW), badaczka islamu na Bałkanach. Prywatnie pół-Greczynka. We are the Borg. Resistance is futile.
KOMENTARZE