Home / Bałkany / Macedonia / Kontrowersyjny pomnik Hasana Prishtiny w Skopje

Kontrowersyjny pomnik Hasana Prishtiny w Skopje

14 października, w centrum Skopje odsłonięto pomnik polityka Hasana Prishtiny, ważnej postaci w albańskim ruchu niepodległościowym. Wywołało to dyskusje na temat przeszłości Prishtiny, jego stosunku wobec Macedonii oraz powiązań z Ante Paveliciem i Iwanem Michajłowem

Hasan Prishtina jest ważną postacią w albańskiej historii XX wieku, ale w Macedonii stał się częścią debaty publicznej po tym, jak burmistrz stołecznej dzielnicy Czair Izet Mexhiti zdecydował o nadaniu nazwy szkoły jego imieniem, i zniesieniu jej dawnego patrona – Cvetana Dimova.

Przez część społeczeństwa, Prishtina jest uważany za kontrowersyjną postać. Za argument stawia się twierdzenie, że walczył on o zjednoczenie terytoriów zamieszkałych przez Albańczyków w granicach jednego państwa.

Hasan Prishtina był członkiem osmańskiego parlamentu, w którym reprezentował wilajet Üskub (Skopje), gdzie żył przez wiele lat i finansował budowę szkół. Zasłynął z 14 punktowego dokumentu, w którym domagał się praw dla Albańczyków, a który przedłożył w Stambule.

Macedoński historyk Vlado Popovski uważa, że Prishtina nie jest wcale postacią kontrowersyjną dla Macedonii i historii Macedończyków. Według niego, był on wielkim przyjacielem tego kraju i macedońskiej walki o niepodległość.

W 1921 Prishtina zasłużył się przy podpisaniu umowy między Macedońską Organizacją Rewolucyjną i albańskim ruchem narodowym, które zwalczały jugosłowiański reżim. Co więcej umowa określała granice między Macedonią, Albanią i Kosowem, jakie istnieją dzisiaj. Następnie w kwietniu 1933 r., jak mówi Popovski, osobiście podpisał umowę, w której potwierdził to samo stanowisko, a Macedonia ma zapewnić równe prawa Albańczykom w Macedonii.

To, jak duże znaczenie dla Albańczyków ma Prishtina, podkreślił także szef rządzącej partii BDI, Ali Ahmeti.

– Oto wzór, jak prowadzić politykę, jak rozwiązać pewne problemy. Podobnie jak Hasan Prishtina odnajdywał współrozmówców i współpracowników wśród członków narodu macedońskiego, tak i my musimy dziś szukać kompromisu między dwoma największymi społecznościami – mówił Ahmeti podczas odsłonięcia pomnika.

Większe kontrowersje wzbudza współpraca Prishtiny podpisana w kwietniu 1933 r. z Ivanem Michajłowem, przywódcą VMRO (Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej) i Ante Paveliciem, w czasie II wojny światowej przywódcą Niepodległego Państwa Chorwackiego (NDH), kolaborującego z hitlerowcami. Ścigany przez władze jugosłowiańskie i przeciwnika politycznego, ówczesnego króla Albanii Ahmeda Zogu, wyjechał do Salonik, gdzie 13 sierpnia 1933 r. został zamordowany przez innego Albańczyka, Ibrahima Çelo. Do dziś nie ma pewności, czy i kto zlecił morderstwo.

Podczas odsłonięcia pomnika, wiceminister edukacji Safet Neziri wyraził nadzieję, że pomnik nie zakłóci stosunków między Albańczykami i Macedończykami, gdyż działalność Prishtiny ma duże znaczenie dla wszystkich narodów żyjących w Macedonii.

Pomnik ufundowany przez wnuka Hasana Prishtiny stanął przed centrum handlowym Mavrovka. Podobne postumenty Prishtinie postawiono już w stolicy Albanii i Kosowa, jednakże ten w Skopje jest największym z nich. Trzy i pół metrowy monument kosztował 72 tys. EUR. Woskowa figura Hasana Prishtiny znalazła się już wcześniej w stołecznym Muzeum VMRO i Ofiar Komunizmu, gdzie nie wzbudził większych kontrowersji.

Źródła: novamakedonija.com.mk, vecer.com.mk, plusinfo.mk

About Łukasz Fleischerowicz

KOMENTARZE