Home / Bałkany / Kosowo / Kosowo. Społeczeństwo, Kultura, Polityka – książka i recenzja
Mat. prasowe
Mat. prasowe

Kosowo. Społeczeństwo, Kultura, Polityka – książka i recenzja

Kosowo. Społeczeństwo, Kultura, Polityka to praca zbiorowa studentów zrzeszonych w Kole Naukowym SEW Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, zrecenzowana przez Adama Balcera, Wojciecha Góreckiego oraz Jolantę Mindak-Zawadzką, prof. UW. Wśród autorów znajdują się: Katarzyna Gerula, Łukasz Karczewski, Agata Koziej, Marzena Maciulewicz, Małgorzata Mudel, Mateusz Smoter. Książka powstała w ramach projektu badawczego „Kosowo oczami studentów: społeczeństwo – kultura – polityka” współfinansowanego przez Radę Konsultacyjną Uniwersytetu Warszawskiego. Została wydana w 2015 w Zakładzie Graficznym UW w limitowanym nakładzie 300 egzemplarzy.

Składa się ze Wstępu oraz ośmiu tekstów. Tekst Marzeny Maciulewicz, Badania terenowe na obszarze postkonfliktowym. Kosowo jest doskonałym, kompaktowym wprowadzeniem do tematyki tytułowej i można go z czystym sumieniem polecić przyszłym badaczom jako wprowadzenie metodologiczne do sposobu prowadzenia badań na terenach postkonfliktowych. Marzena Maciulewicz dokonała sumiennego przeglądu literatury polsko- i anglojęzycznej, co prawda ograniczając się raczej do ogólnodostępnych opracowań; zważywszy jednak na charakter niniejszego zbioru tekstów, jest to zakres najzupełniej wystarczający.

Drugi z kolei tekst Misja Unii Europejskiej w zakresie praworządności – (nie) wspólny punkt Małgorzaty Mudel stanowi bardzo dobrą podstawę faktograficzną dla osób dopiero poznających Kosowo, a także dla politologów, dziennikarzy lub studentów prawa lub stosunków międzynarodowych.

Trzeci tekst, znów autorstwa Marzeny Maciulewicz, Symbole państwowe Republiki Kosowo.Młode społeczeństwo wobec wyzwań nowej państwowości pokazuje ewolucję symboli państwowych Kosowa – rzecz jasna – z punktu widzenia Albańczyków, jako że Serbia państwowości tej nie uznaje. Jednocześnie jednak, co stanowi najsilniejszy atut nie tylko tego tekstu, ale i całej książki, autorka nie ogranicza się do jednostronnego przedstawienia Kosowa. Zadała sobie bowiem trud przeprowadzenia rozmów i wywiadów zarówno z Albańczykami, jak i z Serbami, skupiając się raczej na młodym pokoleniu. Dokonała również dekonstrukcji symboliki Kosowa wśród obu grup. Efekty tej pracy są nie tylko pouczające, ale nierzadko – wręcz fascynujące.

W podobnym duchu napisał swój rozdział Łukasz Karczewski, który w Bitwie na Kosowym Polu (1389) w świadomości studentów serbskich i albańskich dokonał pasjonującej analizy porównawczej dyskursów zakorzenionych i przekazywanych wśród kosowskich Serbów oraz Albańczyków. Karczewski pokusił się dodatkowo o prześledzenie łańcucha transmisji opowieści, symboli, historii, znaczeń powiązanych z bitwą, którą uprzednio osadził w naukowo uzasadnionym kontekście historycznym.

Podobnie jak Marzena Maciulewicz, Agata Koziej jest autorką dwóch tekstów: Vetëvendosje – głos młodych? oraz: Rola muzyki tradycyjnej w kształtowaniu się tożsamości narodowej Serbów i Albańczyków w Kosowie. W pierwszym z nich Koziej stara się przedstawić genezę powstania ruchu/partii Samostanowienie, czyli Vetëvendosje oraz sylwetkę jego przywódcy, Albina Kurti. Jest to znów przystępny niezbędnik dla dziennikarzy i politologów oraz wszystkich pragnących zrozumieć współczesną sytuację polityczną Kosowa. Ciekawym podrozdziałem jest tu część zatytułowana: Polityka w przestrzeni miejskiej, czyli jak graffiti wspiera aktywność ruchu Vetëvendosje, który powinien zainteresować poruszanymi zagadnieniami z zakresu antropologii i performatyki przestrzeni miejskiej. Szukając odpowiedzi na pytania o popularność ruchu, tekst zawiera również istotne dane dotyczące sytuacji społecznej młodych Kosowarów oraz ich poziomu zaufania do instytucji publicznych.

W drugim tekście traktującym o roli muzyki w kształtowaniu tożsamości narodowej, Agata Koziej powraca do komparatystyki, która w najpełniejszy sposób oddaje charakterystykę miejsc konfliktowych i postkonfliktowych. Czytelnik znajdzie tu genezę, teksty piosenek tłumaczone z serbskiego i albańskiego oraz – co prawda uproszczoną, chociażby ze względu na objętość artykułu – panoramę obrazów tożsamościowych zakorzenionych w muzyce. Ponieważ tekst nie jest jedynie analizą piosenek, ale bazuje w dużej mierze na wywiadach z żywymi respondentami, umożliwia poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o punkty wspólne lub styczne Serbów i Albańczyków mieszkających w Kosowie.

Część autorstwa Katarzyny Grenuli: Kosowo – między Orientem a Okcydentem w świetle wpływu kobiet na procesy decyzyjne skupia się na pozycji kobiet w kontekście środowiska prawnego młodej republiki kosowskiej. Nie znajdziemy tu wnikliwej analizy stanu faktycznego z punktu widzenia mas i ich wpływu na politykę, ale raczej oprawę teoretyczno-prawną oraz sylwetki najważniejszych kobiet Kosowa: albańskich Kosowarek u szczytu władzy, ale również reprezentantek Serbii, które mają wpływ na Kosowo. Autorka pokusiła się dodatkowo o zbadanie rozpoznawalności i utożsamiania się z ww. kobietami wśród respondentów.

Wreszcie, Mateusz Smoter w swoim rozdziale zatytułowanym: Organizacje pozarządowe w Kosowie – charakterystyka, problemy i wyzwania przedstawił zarys historyczny działalności społecznej w Kosowie oraz panoramę działających na tym terenie NGO, wskazując główne problemy, z jakimi się borykają.

Na końcu książki znajduje się krótkie kalendarium najważniejszych dla Kosowa wydarzeń XX wieku. Co istotne, wewnątrz książki znaleźć też można liczne zdjęcia ilustrujące poszczególne rozdziały, co stanowi nieocenioną wartość dodaną projektu.

Książka, którą Państwu prezentujemy, na swoich stu sześćdziesięciu stronach porusza najważniejsze aspekty społeczno-kulturowe i prawno-ekonomiczne Kosowa, bez względu na to, czy myślimy o nim jako o regionie, czy jako o państwie. Jak już kilkukrotnie wspomniano, powinna stanowić wstępne kompendium wiedzy na temat tego terytorium dla studentów nauk społecznych, dziennikarstwa, prawa, nauk politologicznych, a zwłaszcza – miłośników Bałkanów. Pomimo młodego wieku autorów i ich stosunkowo niewielkiego dorobku z punktu widzenia nauki, zbiór prezentuje wysoki, bardzo zadowalający poziom naukowy, momentami wręcz zaskakująco wysoki. Nie jest to monografia sensu stricto, ale książce przyświeca spójny, jasno określony cel: zapoznanie odbiorcy z możliwie jak najbardziej współczesną sytuacją w Kosowie, dzięki przedstawieniu różnych punktów widzenia młodych ludzi zamieszkujących Kosowo. W swojej polifonii, takie oddolne punkty widzenia tworzą możliwie pełną panoramę, widoczną „z lotu ptaka”.

W swoim założeniu zatem, autorzy książki przedstawiają interes wspólny z polityką naszego portalu: przybliżenia Czytelnikowi bałkańskiej optyki, która pozwala zrozumieć ten fascynujący region. Mamy również nadzieję, że zaangażowanie Autorów natchnie naszych Czytelników nie tylko do lektury, ale i do podobnych działań. Tym, którzy pójdą w ślady Koła Naukowego SEW obiecujemy patronat i pomoc. Wszystkich zaś zapraszamy do lektury książki, którą można całkowicie legalnie i za przyzwoleniem Autorów pobrać w formie PDF pod linkiem:

Pobierz: Kosowo. Społeczeństwo, Kultura, Polityka

About Olimpia Dragouni

Redaktor naczelna portalu Bałkanistyka.org. Autorka doktoratu o Macedonii (UW), badaczka islamu na Bałkanach. Prywatnie pół-Greczynka. We are the Borg. Resistance is futile.
KOMENTARZE