Home / Bałkany / Macedonia / Macedonia: Kolejne porozumienie na drodze do wyjścia z kryzysu
Sobranie w trakcie debaty o zmianie przepisów wyborczych
Sobranie w trakcie debaty o zmianie przepisów wyborczych

Macedonia: Kolejne porozumienie na drodze do wyjścia z kryzysu

W środę 20 lipca cztery największe macedońskie ugrupowania parlamentarne zawarły kolejne porozumienie mające rozwiązać trwający od ponad roku kryzys polityczny. Podobnie jak rok temu, rozmowy odbywały się w Prżino i tak jak rok temu nie obeszło się bez udziału przedstawicieli ze strony Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych. Jednak w przeciwieństwie do zeszłorocznej umowy, przyjęty w środę dokument ma być raczej “mapą drogową” niż zestawem gotowych rozwiązań.

Po zakończeniu negocjacji ambasador USA w Macedonii, Jess Bailey ogłosił: “Mamy nadzieję, że umowa ta utoruje drogę do wiarygodnych wyborów, w których udział wezmą wszystkie partie i wszystkie partie uznają ich wynik.”

Zgodnie z przyjętymi postanowieniami macedoński parlament ma czas do 31 sierpnia, żeby wdrożyć przepisy umożliwiające przeprowadzenie demokratycznych wyborów. Ostatniego dnia sierpnia planowane jest kolejne spotkanie grupy negocjacyjnej, na którym nastąpi ocena postępów realizacji porozumienia, oraz zostanie wyznaczony termin wyborów. Większość zapisów nowego porozumienia dotyczy właśnie prawa wyborczego, które w ostatnich miesiącach było szczególnie mocno krytykowane nie tylko przez opozycję, ale również przez partie albańskie, w tym znajdującą się w rządowej koalicji DUI. Ostatni wyznaczony termin wyborczy został zbojkotowany przez wszystkie ugrupowania poza VMRO-DPMNE. O odwołaniu wyborów zadecydował wówczas Trybunał Konstytucyjny, który wcześniej nie uczestniczył w politycznym sporze między rządem a opozycją.

W myśl przyjętego w środę dokumentu Macedonia musi nie tyko zmodyfikować kodeks wyborczy, ale również uregulować jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii jaką jest centralne tworzenie list wyborców. Przy tworzeniu ostatnich list wyborczych nie znalazło się na nich blisko 40 tysięcy obywateli. Umowa nakazuje stworzenie oddzielnej listy dla głosujących poza Macedonią, oraz w ciągu 25 dni zarejestrowanie osób, które nie znalazły się jeszcze na listach wyborców. Środowe porozumienie zawiera również szereg regulacji odnośnie mediów, które zdaniem opozycji są wykorzystywane przez rząd. Największa partia opozycyjna, SDSM zyskała prawo wyznaczenia nowego redaktora naczelnego Macedońskiego Radia i Telewizji. Co więcej, ma zostać powołana specjalna rada monitorująca obiektywizm mediów w czasie wyborów. Jednocześnie o połowę mają zostać obniżone kary nakładane na nadawców telewizyjnych. Wśród zapisów znalazł się punkt o niezbędnej reformie mediów, co ma nastąpić najpóźniej na 6 miesięcy po nowych wyborach. W ramach tych zmian ma powstać oddzielny państwowy kanał nadający w języku albańskim.

Podobnie jak w zeszłorocznej umowie, tak i teraz pojawił się zapis o powołaniu rządu technicznego na 100 dni przed datą wyborów. Kwestią sporną w trakcie negocjacji były przede wszystkim kompetencje ministra spraw wewnętrznych. Zdecydowano jednak odłożyć przyjęcie specjalnej ustawy reformującej ten urząd do stycznia 2017 roku. Cały czas kwestią budzącą emocję jest kwestia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odnośnie statusu prawnego urzędu Specjalnego Prokuratora.

Do przyjętego porozumienia pozytywnie odnieśli się zarówno przedstawiciele rządzącej VMRO-DPMNE jak i opozycjnego SDSM. Nikola Todorov z partii rządzącej po zakończeniu negocjacji powiedział, że przyjęta umowa umożliwia przeprowadzenie demokratycznych wyborów i tym samym pokaże, która partia ma autentyczne zaufanie społeczne. Jednak już w wieczornym wywiadzie dla telewizji TV NOVA Todorov mówił o głównej partii opozycyjnej jako beneficjencie całego kryzysu i chwalił VMRO-DPMNE jako twórcę stabilnego systemu finansowego, co umożliwiło na stabilne przejście przez polityczny kryzys. Z kolei Radmila Šekerinska (SDSM) chwaląc wynegocjowany kompromis zwróciła uwagę na zapisy o reformie medialnej oraz uregulowanie kwestii list wyborczych. Podobnie jak pozostali uczestnicy rozmów podkreślała, że umowa ta otwiera drogę do uczciwych wyborów. Lider SDSM, Zoran Zaev stwierdził, że przyjęte porozumienie jest efektem społecznej zgody na wyjście z kryzysu.

Pierwsze efekty zawartego porozumienia pojawiły się już w sobotę, 22 lipca, w późnych godzinach wieczornych. Zgodnie z umową tego przyjęto pierwsze zmiany w kodeksie wyborczym, jednak nie odbyło się to bez politycznej awantury. Kwestią sporną okazały się oczywiście warunki tworzenia list wyborców. Albańska partia DPA zbojkotowała posiedzenie parlamentu. Ostatecznie ustawa została przyjęta 92 głosami; trzech deputowanych było przeciw, jeden się wstrzymał od głosu.

Jeżeli 31 sierpnia uda wyznaczyć się termin wyborów, będzie to już trzecie podejście w tym roku do ich przeprowadzenia. Pierwsze, planowane na kwiecień, zostały odłożone po interwencji opozycji. Drugie, wyznaczone na czerwiec, anulował Trybunał Konstytucyjny. 

Destabilizujący działanie państwa kryzys w Macedonii rozpoczął się w lutym ubiegłego roku wraz z publikacją przez opozycję nagrań rozmów polityków partii rządzącej.

Na podstawie: kurir.mk, fokus.mk, balkaninsight.comeeas.europa.euslobodnaevropa.org, slobodnaevropa.orgkurir.mk

About Kamil Hyszka

KOMENTARZE