Home / Bałkany / Macedonia / Macedonia: Kontrowersyjny projekt zmian w ortografii języka macedońskiego?

Macedonia: Kontrowersyjny projekt zmian w ortografii języka macedońskiego?

Ministerstwo Kultury Macedonii przygotowuje projekt „Strategii Rozwoju Kultury w Macedonii na lata 2012-17”, w którym jeden z pomysłów odnosi się do obecnej ortografii języka macedońskiego. Macedońscy specjaliści z zakresu lingwistyki obawiają się kolejnych działań rządu zmierzających do przekształcania macedońskiej tożsamości

Jak poinformowała rzeczniczka macedońskiego Ministerstwa Kultury Anita Jovanovska, wersja robocza tego dokumentu zakłada potrzebę zmiany i modernizacji standardowej pisowni macedońskiego języka literackiego. Jej słowa wywołały poruszenie i obawy wśród niektórych językoznawców i otworzyły debatę publiczną na temat ewentualnych zmian.

Profesor Ljudmil Spasov z Katedry Języka Macedońskiego na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Skopje w wywiadzie dla Deutsche Welle, stwierdził, że władzom wcale nie chodzi o modernizację pisowni, lecz o rewizję standardu języka, który ma na celu przekształcenie macedońskiej tożsamości narodowej. Według jego słów, porzucona miałaby zostać tradycja ustanowiona przez Krste Misirkova i utrwalona przez pokolenia badaczy języka, wśród nich kodyfikatora języka macedońskiego – Blaże Koneskiego, a także Venko Markovskiego.

Z kolei Ubavka Gajdova z Instytutu Języka Macedońskiego i przewodniczący Rady Języka Macedońskiego, oświadczyła, że „rewizja i uwspółcześnienie” nie może oznaczać odrzucenia tradycji i wprowadzania czegoś zupełnie nowego.

Rada Języka Macedońskiego, jako organ ekspercki ustanowiony przez rząd, wskutek pierwszych reakcji społecznych podał do publicznej wiadomości, że nie przewiduje żadnych drastycznych zmian w pisowni języka. Co zatem oznacza „potrzeba modernizacji”?

– Na razie jest tylko pomysł, że trzeba coś zrobić, ale o niczym jeszcze nie decydowano – mówi Gajdova

Członkini Rady, Elka Jaczeva-Ulczar, zapewnia z kolei, że nie jest planowane odejście od tradycji w macedońskiej ortografii:

– Żyjemy w czasach intensywnych zmian i dlatego muszą one znaleźć odzwierciedlenie w języku.

Od standaryzacji w 1945 r., macedoński język literacki przeszedł kilka zmian w roku 1950, 1970 i 1998.

Profesor Spasov wyraził zaniepokojenie, próbą „bułgaryzacji” języka macedońskiego, poprzez ponowne wprowadzenie do alfabetu litery „ъ”, (wymawianej jako „y”, a obecnie zapisywanego apostrofem). Próbę taką podejmowała już wcześniej tzw. „grupa kulturowa” byłego premiera Macedonii Ljupczo Georgievskiego, polityka oskarżanego o probułgarskie i antymacedońskie poglądy (po przystąpieniu Bułgarii do Unii Europejskiej, podobnie jak tysiące innych Macedończyków, złożył dokumenty o przyznanie bułgarskiego obywatelstwa, powołując się na pochodzenie. Dla wielu Macedończyków była to „wyższa konieczność”, mająca ułatwić im poruszanie się po Europie i pracę w Bułgarii). Według Spasova wprowadzenie do alfabetu tej litery nie będzie oznaczać modernizacji lecz archaizację pisowni i powrót do czasów języka staro-cerkiewno-słowiańskiego.

Warto zaznaczyć, że tradycja zapisu litery „ъ” obecna była w Macedonii do końca II wojny światowej, a o jej utrzymanie w standaryzowanym języku zabiegał jeden z ważniejszych twórców tego okresu, wspomniany przez profesora Spasova – Venko Markovski. Propozycja ta została odrzucona ze względów politycznych, które dominowały w odradzającej się wówczas Jugosławii. Projekt standaryzacji musiał bowiem zostać zatwierdzony przez Komitet Centralny Komunistycznej Partii Jugosławii.

Tymczasem wykładowcy i lektorzy języka macedońskiego, którzy zmagają się na co dzień z brakiem norm w pisowni niektórych współczesnych zagadnień, a niektóre przepisy uznają za dysfunkcjonalne zabiegają o modernizację istniejącej ortografii m.in. w:

– zapisie wielkiej i małej litery;

– pisowni łącznej i rozłącznej;

– zapisie skrótów (UNESCO zapisywane jest z angielskiej fonetyki УНЕСКО, ale ONZ tłumaczone na macedoński i zapisywane skrótem od tego tłumaczenia – ООН);

– ujednoliceniu transkrypcji na pismo łacińskie (istnieją dwie normy – wersja przyjęta przez ONZ w 1977 i wersja znajdująca odzwierciedlenie w dokumentach wystawianych przez macedońską administrację).

 

Źródło: dw.de, mkd.mk

 

About Łukasz Fleischerowicz

KOMENTARZE