Home / Bałkany / BiH / Mieszkańcy BiH wnoszą pozew przeciwko NATO i SFOR
inserbia.info-bih

Mieszkańcy BiH wnoszą pozew przeciwko NATO i SFOR

Blisko 700 pracowników NATO i SFOR w BiH oczekuje milionowych odszkodowań za zaległe składki na ubezpieczenia socjalne i zdrowotne.

Feđa Pošković pracował sześć i pół roku w bazie wojskowej SFOR w Mostarze – najpierw jako pomoc w kuchni, a następnie jako tłumacz języka francuskiego. Nie uznaje się mu ani jednego dnia stażu pracy, nie miał on ubezpieczenia zdrowotnego, nie był w stanie uzyskać kredytu w banku, nie miał nawet prawa do ciepłego posiłku, premii lub wynagrodzenia za tzw. nadgodziny, a umowa, którą podpisał, zawierała zapis, że pracodawca nie jest odpowiedzialny za koszty poniesione w przypadku choroby lub wypadku przy pracy. W jego pierwszej umowie, zawartej w 1996 roku, widniała informacja, że obowiązkiem pracownika jest opłacanie ubezpieczenia socjalnego, mimo że prawo BiH na to nie zezwalało.

Biljana J., kolejna osoba skarżąca SFOR, pracowała dla niego dziewięć lat. 40 dni po urodzeniu dziecka musiała wrócić do pracy, bo w przeciwnym razie groziłoby jej zwolnienie. W jej umowie widniał zapis, że bezpłatny urlop macierzyński może trwać maksymalnie 14 tygodni, a „przedmacierzyński” dwa tygodnie oraz że pracodawca nie ponosi dopowiedzialności za opłacanie ubezpieczenia socjalnego ani za koszty leczenia pracownika.

W obu przypadkach nie było mowy o wynagrodzeniu za ponadwymiarowe godziny pracy czy nawet opłaceniu kosztów podróży do miejsca pracy, czyli bazy SFOR w Mostarze, oddalonej od miasta o 7 km, jak i dalszych wyjazdów czy wyżywienia w ich trakcie.

Pracujący w terenie nie byli zabezpieczeni, mimo że pracowali np. podczas ostrzałów. Wspomniany już Feđa został ranny w obie ręce. Rekompensatę otrzymał, ale ze względu na to, że informacja o tym, jak jest traktowany, mogła dotrzeć do mediów.

Dostępni obowiązkowo przez 24 godziny ryzykowali własnym życiem, a nie mieli ubezpieczenia ani podstawowych gwarancji i przywilejów pracowniczych. On i Biljana są jednymi z 700 pracowników NATO i SFOR (obecny EUFOR), którzy wnoszą pozwy oczekując rekompensat.

NATO łamie prawo BiH

Chociaż, zgodnie z prawem krajowym nie można uznać stażu pracy wstecz, NATO i EUFOR twierdzą, że były prowadzone rozmowy związane z polubownym załatwieniem tej sprawy. Ponieważ sądy w BiH nie są odpowiedzialne za prowadzenie postępowań związanych z EUFOR i NATO, w tym przypadku obowiązywać będzie procedura dwuetapowa, co regulowane jest przez aneks do porozumienia pokojowego z Dayton. Postępowanie w pierwszej instancji między byłymi pracownikami i przedstawicielami misji państw członkowskich prowadzone będzie przed Wspólny Komitet, składający się z przedstawicieli Sądu Najwyższego z BiH, Federacji BiH i Republiki Serbskiej, Biura Wysokiego Przedstawiciela i EUFOR/NATO, jak i adwokatów pracowników, którzy żądają odszkodowań.

Rzecznik EUFOR w Camp Butmir w pobliżu Sarajewa, Alice Williams-Allden kategorycznie stwierdza, że NATO i EUFOR nie naruszają międzynarodowych konwencji.
Na pytanie, czy czują się odpowiedzialni za promowanie pracy nierejestrowanej w Bośni i Hercegowinie, Williams-Allden kategorycznie zaprzecza. Wszystkie umowy NATO i EUFOR są jej zdaniem oparte na prawie międzynarodowym i krajowym. W związku z tym wszystkie zainteresowane strony, pracodawcy, rządy i pracownicy byli świadomi swoich obowiązków.

W nieoficjalnych rozmowach z NATO i EUFOR adwokaci skarżących dowiadują się, że lokalni pracownicy zostali pozbawieni składek, ponieważ zarówno oni, jak i ich pracodawcy nie byli świadomi, że ich misja będzie trwać przez tyle lat, a ramy prawne przed 2006 rokiem nie było jasno określone.

Wniesienie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu możliwe będzie dopiero po zakończeniu dwustopniowego procesu wyjaśniania sprawy – przed Wspólną Komisją i trybunałem arbitrażowym. Adwokaci skarżących podkreślają ogromną presję NATO i obecnego kierownictwa Sztabu Generalnego związaną z potencjalną możliwością skrócenia mandatu niektórych przedstawicieli. Poszkodowani mimo to nie planują zrezygnować z domagania się należnych im świadczeń.

Źródło: balkans.aljazeera.net

About Angelika Zanki

Absolwentka Europeistyki i Slawistyki Zachodniej i Południowej (kroatystyka) na Uniwersytecie Warszawskim, studiowała również na Wydziale Filozoficznym w Zagrzebiu, doktorantka UW. Jej korzenie wywodzą się z Dalmacji, stąd miłość do Chorwacji i zainteresowanie całym regionem. Lubi zajmować się tłumaczeniami i uczeniem chorwackiego. Zainteresowana sytuacją polityczną i gospodarczą Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny, jak i kulturą obu krajów.
KOMENTARZE