Home / Bałkany / Nowy rozdział w stosunkach serbsko-chorwackich. Część 1. Spotkanie na moście
rts.rs
rts.rs

Nowy rozdział w stosunkach serbsko-chorwackich. Część 1. Spotkanie na moście

Czy jesteśmy świadkami historycznego wydarzenia? Wszystko na to wskazuje. Tydzień temu, 20 czerwca prezydent Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović oraz premier Serbii Aleksandar Vučić podpisali wspólną Deklarację o poprawie wzajemnych stosunków.

Wydarzenie rozpoczęło się od symbolicznego spotkania przedstawicieli obu stron na moście na Dunaju, w strefie międzynarodowej, na przejściu granicznym Bogojevo-Erdut. Następnie Grabar-Kitarović i Vučić odwiedzili dom serbskiego uczonego Milutina Milankovicia, który znajduje się w miejscowości Dalj w Chorwacji.

– Mam zaszczyt i przyjemność być tutaj z Aleksandrem Vučiciem, aby podkreślić znaczenie i bogactwo naszych mniejszości – napisała w księdze pamiątkowej prezydent Chorwacji. Podkreśliła także, że Milanković był naukowcem pochodzenia serbskiego, jego ojczyzną była Chorwacja, ale ceni go cały świat.

Serbski premier napisał, że czuje się dumny i zaszczycony mając okazję odwiedzić dom jednego z największych Serbów, który swoją wiedzą zaimponował całemu światu. Dodał, że Milanković był budowniczym mostu, zarówno w rzeczywistości, jak i w sensie duchowym. – Mam nadzieję, że pod patronatem jego domu, z udziałem pani prezydent Grabar-Kitarović, zbudujemy lepsze stosunki między Serbią i Chorwacją, między naszymi narodami. – powiedział Vučić.

W Dalju mieszkają głównie Węgrzy, Chorwaci i Serbowie. W spotkaniu mniejszości serbskiej z władzami obu państw brali udział m.in. poseł do chorwackiego Saboru Milorad Pupovac oraz serbski minister spraw wewnętrznych Ivica Dačić.

Po drugiej stronie mostu w miejscowości Donji Tavankut, w Serbii, premier Serbii i prezydent Chorwacji rozmawiali z przedstawicielami mniejszości chorwackiej w Serbii. Miasteczko w większości stanowią właśnie Chorwaci i Buniewcy. Deklarację o poprawie relacji i rozwiązaniu otwartych kwestii między Serbią i Chorwacją podpisano kilka kilometrów dalej, w Suboticy.

Zarówno serbskie, jak i chorwackie media już określiły spotkanie mianem historyczne oraz kluczowe w „zmniejszeniu napięć na linii Belgrad-Zagrzeb oraz krok w stronę lepszej współpracy”. – Chcemy żyć w pokoju, zbudować większe zaufanie i poprawić wzajemną atmosferę. Myślę, że nasze relacje to kręgosłup dla dobrych stosunków w całym regionie i są znaczące dla naszych stosunków z UE, ale szczególnie dla mieszkańców Serbii i Chorwacji. – powiedział Vučić po podpisaniu deklaracji.

Kolinda Grabar-Kitarović i Alekdandar Vučić na moście na Dunaju
Kolinda Grabar-Kitarović i Alekdandar Vučić na moście na Dunaju

W jej treści ustalono, że w celu poprawy stosunków bilateralnych, współpracy regionalnej i stabilności oraz rozwiązywaniu otwartych kwestii między obu krajami, należy aktywnie rozpocząć lub przyspieszyć procesy dwustronnej ochrony mniejszości – serbskiej w Chorwacji i chorwackiej w Serbii. Jak wspomniano, należy to zrobić na podstawie umowy zawartej między wtedy Serbią i Czarnogórą oraz Chorwacją o ochronie praw serbskiej i czarnogórskiej mniejszości w Chorwacji i chorwackiej mniejszości w Serbii i Czarnogórze, podpisanej 15 listopada 2004 roku oraz Konwencji Rady Europy, mówiącej o ochronie praw mniejszości narodowych z 1994 roku. W drugim punkcie Deklaracji stwierdzono, że natychmiast należy przystąpić do negocjacji komisji państwowych w sprawie ustalenia linii granicznej między Serbią i Chorwacją, na bazie prawa międzynarodowego. Dokument stwierdza, że kraje nie mają żadnych wzajemnych roszczeń terytorialnych, a jeśli warunki porozumienia nie będą respektowane spory terytorialne będą rozstrzygane na forum międzynarodowym. Trzeci punkt dotyczy przyspieszenia realizacji postanowień porozumienia w sprawie sukcesji, podpisanego w 2001 roku w Wiedniu.

Obie strony zadeklarowały również realizację umowy dotyczącej dziedziczenia i poszukiwania osób zaginionych podczas wojny w latach dziewięćdziesiątych. Ostatni punkt porozumienia odnosi się do wspólnych projektów transgranicznych UE.

Kolinda Grabar-Kitarović podkreśliła, że Chorwacja nie ma zamiaru utrudniać procesu wstąpienia Serbii do Unii Europejskiej, ponieważ zarówno jej członkostwo, jak i reszty krajów Europy Południowo-Wschodniej to podstawa trwałego pokoju, stabilności i dobrobytu w tej części Europy. – Wierzę, że zarówno Chorwacja, jak i Serbia w przyszłości będą działać jako pełnoprawni członkowie Unii Europejskiej. Jako te, które przyczyniają się do konsensusu wewnątrz UE, nie przynoszą dodatkowych problemów, ale ich rozwiązania. – powiedziała.

Obie strony podkreślały, że porozumienie podpisano bez żadnych nacisków, co jest dowodem na to, że same do niego dążyły. – Do tej pory zrobiono bardzo mało, aby rozwiązać sporne kwestie, dlatego też treść rozmów była bardzo ważna. Planowane były one od wielu miesięcy. – powiedziała Grabar-Kitarović. – Cieszę się z tego spotkania, ponieważ wszyscy chcemy lepszego życia. – dodała.

– Ważne jest, że w stosunkach z UE i światem mówimy jednym głosem w sprawie kryzysu migracyjnego oraz walki z terroryzmem. – powiedział premier Serbii. Podkreślił także, że priorytetem są prace nad wspólnym podręcznikiem szkolnym.

Jak wzajemne deklaracje wpłyną na przyszłe stosunki między Serbią i Chorwacją? To pytanie pozostanie bez odpowiedzi jeszcze co najmniej przez dekadę, ale na pewno to dobra wróżba na przyszłość. – Myślę, że udało nam się osiągnąć świetny wynik. Porozumienie mówi o merytorycznych, poważnych i strategicznych kwestiach dla Serbii i Chorwacji. Musimy ze sobą więcej rozmawiać, pokazać większy wzajemny szacunek. – powiedział dla chorwackiego HRT Vučić. Prezydent Chorwacji stwierdziła w wywiadzie dla RTS, że istnieje prawdziwa chęć obu stron do rozwiązania wspólnych problemów. – To nie jest kolejne formalne spotkanie. Naszym celem nie jest porozumienie na papierze czy wiadomość dla społeczności międzynarodowej o tym, że się dogadaliśmy. To spotkanie z premierem Vučiciem było spowodowane obustronną wolą w dążeniu do ocieplenia stosunków między naszymi krajami. – powiedziała Kolinda Grabar-Kitarović.

To trzecie wspólne spotkanie Vučicia z Grabar-Kitarović, prezydent Chorwacji jednak pierwszy raz pojawiła się w Serbii w czasie swojej kadencji. Czy od tej pory będzie się tam pojawiać częściej? Czas pokaże.

Źródła: rts.rs, slobodnaevropa.org, tanjug.rs

About Agnieszka Kawczyńska

Ukończyła slawistykę na UŁ, aktualnie studiuje na II stopniu SEW na UW. Uzależniona od kultury serbskiej. Wielbicielka historii sztuki i kina autorskiego. W wolnych chwilach czyta Houellebecq'a.
KOMENTARZE