Home / Bałkany / Pod jednym dachem z rodzicami – problem młodych na Bałkanach
2009_Folkmoot_93

Pod jednym dachem z rodzicami – problem młodych na Bałkanach

Znane przysłowie mówi, że wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. Okazuje się, że jeszcze lepiej – a może przede wszystkim stabilniej i pewniej – jest tylko w domu rodzinnym. Trudna sytuacja ekonomiczna, zobowiązania finansowe oraz tradycje kulturowe powodują, że młodzi na Bałkanach coraz częściej wolą mieszkać ze swoimi rodzicami do 30. roku życia lub dłużej.

Jak donosi portal BalkanInsight.com, około 80% młodych mieszkańców krajów bałkańskich decyduje się na pozostanie w rodzinnym domu do 30. roku życia. Odsetek ten jest różny, na przykład najrzadziej w domu rodziców pozostają młodzi Czarnogórcy (73%), ale w pozostałych państwach Półwyspu Bałkańskiego wyniki nie spadają poniżej 80%. Blisko tej granicy uplasowali się młodzi Serbowie (80,5%), a następnie Chorwaci (83,8%).

Najczęściej w domu rodzinnym pozostają młodzi mieszkańcy Bośni i Hercegowiny – 85% spośród nich nie decyduje się na założenie własnego gospodarstwa domowego.

Jako główną przyczynę takiej decyzji należy wskazać przede wszystkim sprawy finansowe. Młodzi Bośniacy, na których powołuje się BalkanInsight.com wskazują, że opuszczenie rodzinnego domu jest dla nich niemożliwe z finansowego punktu widzenia. Jedna z cytowanych kobiet – 32-letnia Alma z Sarajewa pokazała, że ważną rolę odgrywa również poczucie odpowiedzialności za wspólne finanse rodzinne: Sytuacja ekonomiczna jest ciężka, a moja rodzina ma do spłacenia pożyczkę. Nawet gdybym miała pracę, opuszczenie domu rodziców i znalezienie nowego miejsca do samodzielnego utrzymania nie ma sensu.[1]

Na brak poczucia finansowej stabilności, a co za tym idzie na obawy przed samodzielnym życiem, wpływa stopień bezrobocia. Według Agencji Pracy i Zatrudnienia Bośni i Hercegowiny (Agencija za rad i zapošljavanje Bosne i Hercegovine), na koniec stycznia 2016 roku grupę bezrobotnych w kraju stanowiło około 540 tys. osób, co oznacza wzrost o 0,28% w stosunku do grudnia ubiegłego roku.[2] Potwierdzeniem zależności pomiędzy stopniem bezrobocia a decyzją o pozostaniu w rodzinnym domu jest przypadek czarnogórski – okazuje się, że właśnie ten kraj Bałkanów Zachodnich cieszył się najniższym stopniem bezrobocia w regionie w 2014 roku, a według statystyk zaprezentowanych powyżej młode pokolenie w tym państwie częściej podejmuje samodzielne życie. Z drugiej strony, niepokojący jest fakt, że w Czarnogórze coraz więcej mówi się o bezrobociu wśród studentów i młodych ludzi; pod koniec marca bieżącego roku Radio i Televizija Crne Gore poinformowały, że sprawa ta staje się poważnym problemem całego, czarnogórskiego społeczeństwa.[3]

Na podobny aspekt zwróciły uwagę media chorwackie w 2013 roku: Przykładowo, z pensją 3000 kun młody człowiek nie może wynająć mieszkania, płacić za media i przetrwać w Zagrzebiu bez pomocy rodziców. W czasach kryzysu większość z nich pozostaje w rodzinnym domu, nawet w krajach, w których nie jest to typowe, a odnotowuje się też zjawisko powrotu do domu. Z powodu spadku płac i niezdolności do płacenia czynszu lub wzięcia kredytu na mieszkanie, do rodziców wracają też ci, którzy są już niezależni.[4]

Na decyzję o wspólnym życiu z rodziną wpływa często kwestia tradycji kulturowej. 26-letni Alen powiedział dla BalkanInsight.com, że w Bośni i Hercegowinie wspólne mieszkanie z rodzicami nawet po 30. roku życia jest społecznie akceptowane i powszechne, choć z drugiej strony argument kulturowy niejednokrotnie stanowi odpowiedź na braki finansowe. Inny respondent dodał także, że w domu rodzinnym często pozostają ludzie, którzy są już po ślubie i mają zatrudnienie – szczególnie dotyczy to mężczyzn.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że kwestia wspólnego mieszkania z rodziną do 30. roku życia lub dłużej jest obecnie ważnym zagadnieniem społecznym nie tylko na Bałkanach, ale w całej Europie. W 2014 roku The Guardian określił młode, europejskie pokolenie jako „zależne”[5], argumentując to danymi statystycznymi opublikowanymi wówczas przez unijną Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy. Okazuje się, że średnio 48% młodych Europejczyków w wieku 18-30 lat mieszka ze swoimi rodzicami. Pod tym względem do państw bałkańskich podobne są Włochy – 79% reprezentantów młodego, włoskiego pokolenia również dzieli miejsce zamieszkania z rodziną.

Wspólne mieszkanie z rodzicami w „młodym-dorosłym” życiu zaczyna być problemem psychologicznym. Brak możliwości wyjścia z wielopokoleniowego domu i wzięcia pełni odpowiedzialności na siebie powoduje, że często wśród takich rodzin odnotowuje się niski poziom satysfakcji życiowej, a wysoki stopień poczucia społecznego wykluczenia; co więcej, nawet jeśli młody człowiek może pochwalić się dobrymi wynikami w pracy, to wspólne życie z rodzicami wywołuje poczucie biedy i niespełnienia.[6]

Jak wynika z powyższych danych i informacji, kwestia wspólnego mieszkania z rodziną zaczyna być coraz poważniejszym problemem – nie tylko na Bałkanach, ale na całym kontynencie. Zagadnienie to dotyczy już nie tylko czynnika ekonomicznego, ale coraz intensywniej oddziałuje na psychikę młodego człowieka, wpędzając go w poczucie bezsilności i braku perspektyw. Dodatkowo, motywację do zmiany sytuacji odbiera bezczynność lokalnych władz i polityków. Na temat braku działań ze strony rządzących z rozgoryczeniem wypowiedzieli się dla BalkanInsight.com Bośniacy:  Nasz rząd nie dba o młodych ludzi. Władze powinny pomóc młodym ludziom w założeniu własnej rodziny i (…) życiu bez zależności od swoich rodziców.[7] Wszyscy są zgodni co do tego, że ten palący problem młodych ludzi powinien być jak najszybciej rozwiązany.

Źródło: balkaninsight.com, Radio i Televizija Crne Gore, jutarnji.hr, The Guardian

Fotografia: commons.wikimedia.org

[1] Toe, Rodolfo: Young Bosnians Delay Flying The Family Nest [online] balkaninsight.com, 28 marca 2016 [Dostęp: 29 marca 2016]. Dostępny w Internecie: http://www.balkaninsight.com/en/article/bosnians-hardly-leave-family-nest-03-26-2016

[2] Pregled stanja tržišta rada na dan 31. Januara 2016 godine [online] Agencija za rad i zapošljavanje Bosne i Hercegovine, 4 marca 2016 [Dostęp: 29 marca 2016]. Dostępny w Internecie: http://www.arz.gov.ba/statistika/mjesecni/default.aspx?id=2179&langTag=bs-BA

[3] Nezaposlenost glavni problem studenata [online] Radio i Televizija Crne Gore, 28 marca 2016. [Dostęp: 29 marca 2016]. Dostępny w Internecie: http://www.rtcg.me/vijesti/drustvo/123761/nezaposlenost-glavni-problem-studenata.html

[4] Turčin, Kristina: Svaki drugi mladi Hrvat živi s roditeljima. „S mamom i tatom je lagodnije i jeftinije” [online] jutarnji.hr, 23 września 2013 [Dostęp: 29 marca 2016]. Dostępny w Internecie: http://www.jutarnji.hr/svaki-drugi-mladi-hrvat-zivi-s-roditeljima–s-mamom-i-tatom-je-lagodnije-i-jeftinije-/1127866/

[5] Malik, Shiv: The dependent generation: half young European adults live with their parents [online] The Guardian, 24 marca 2014 [Dostęp: 29 marca 2016]. Dostępny w Internecie: http://www.theguardian.com/society/2014/mar/24/dependent-generation-half-young-european-adults-live-parents

[6] Tamże.

[7] Toe, Rodolfo: Tamże.

About Karolina Biegańska

Studentka magisterskich Studiów Wschodnich ze specjalizacją bałkańską w Studium Europy Wschodniej oraz Instytutu Slawistyki Zachodniej i Południowej na Uniwersytecie Warszawskim. Wielbicielka podróżowania, kawy i filmów Miroslava Momčilovicia.
KOMENTARZE