Home / Bałkany / Czarnogóra / Polityka energetyczna Czarnogóry

Polityka energetyczna Czarnogóry

Jako członek Wspólnoty Energetycznej, Czarnogóra zobowiązała się do opracowania strategii rozwoju sektora energetycznego. Rząd Czarnogóry pod koniec 2007 roku przyjął strategię rozwoju energetyki Czarnogóry do 2025 roku oraz szczegółowy plan działania na lata 2008 -2012. Od czasu przyjęcia powyższej strategii i planu działania, w maju 2010 przyjęte zostało nowe prawo energetyczne, które wymagało rewizji strategii rozwoju i planu działań w celu zapewnienia zgodności z nowymi dyrektywami Unii Europejskiej. W związku z tym w marcu 2011 roku rząd Czarnogóry przyjął strategię rozwoju energetyki do 2030 roku, zgodną z dokumentami Unii Europejskiej, Wspólnoty Energetycznej, Światowej Rady Energetycznej i Międzynarodowej Agencji Energetycznej. Dokument ten określa główne priorytety, wytyczne i środki służące osiągnięciu celów opisanych w długoterminowej strategii rozwoju sektora energetycznego a także prognozę zapotrzebowania na paliwa i energię elektryczną.

Od 2011 roku sektor energetyczny Czarnogóry rozwija się zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej i Wspólnoty Energetycznej. Planowane projekty mają na celu rewitalizację i modernizację istniejących oraz budowę nowych obiektów elektroenergetycznych, których realizacja ma zapewnić redukcję deficytu energii elektrycznej, dywersyfikację źródeł i zwiększenie bezpieczeństwa dostaw energii. Kraj intensywnie pracuje nad realizacją projektów budowy nowych źródeł energii, przede wszystkim farm wiatrowych i elektrowni wodnych (np. Morača i Komarnici). Planowana jest także reaktywacja projektu, który wiąże się z wydobyciem węgla z basenu Maoče i budowę w tym miejscu elektrowni ciepłowniczej o łącznej mocy 500MW.

Obecnie Czarnogóra na import energii wydaje 200 tys. EUR dziennie. System energetyczny  mozolnie wygrzebuje się z poważnego problemu z utrzymaniem stałego elektroenergetycznego bilansu. Dlatego rząd stara się wprowadzać w życie wszelkie możliwe działania, aby osiągnąć założenia strategii w określonym czasie. Należy zwrócić uwagę na duży problem z zabezpieczeniem energii elektrycznej, biorąc pod uwagę fakt, że w całym regionie istnieje deficyt w zakresie dostaw, czyli produkcji energii elektrycznej. Strategia pokrycia prognozowanego zużycia energii elektrycznej nie określa rezerw i nie pozwala na odstąpienie od dynamiki budowy nowych źródeł energii ze względu na możliwy negatywny wpływ na bezpieczeństwo zaopatrzenia konsumentów w Czarnogórze.

Zwiększenie niezależności energetycznej jest ważnym zadaniem dla Czarnogóry. Należy budować nowe źródła energii, aby mądrze i w zrównoważony sposób wykorzystać potencjał energetyczny, jakim dysponuje kraj. Przyjęta strategia przewiduje, że do 2030 r. produkcja energii elektrycznej z krajowych źródeł będzie równa konsumpcji. A ta według obliczeń będzie rosnąć w tempie 2,5% w ciągu roku. Do 2025 r., jak przewiduje strategia, czynne pozostaną elektrownie Perućica (307 MW), Piva (342 MW), Pljeva (210MW) i siedem mniejszych. Łączna moc tych obiektów wynosi 868 MW. Jeżeli zsumuje się środki niezbędne do rewitalizacji trzech pozostałych istniejących elektrowni wodnych, nie licząc ewentualnej budowy nowych jednostek, otrzymuje się kwotę około 166 mln EUR (wraz z ekologiczną stabilizacją elektrowni Pljeva) i zwiększenie mocy elektrowni o 37 MW. Zaleca się także analizę możliwości instalacji ósmego zespołu w elektrowni wodnej Perućica o mocy 58,5 MW, co oznaczałoby całkowity wzrost mocy istniejących elektrowni o 95,5MW. Szacowana wartość tych inwestycji wynosi ok. 14 mln EUR. Jeśli chodzi o nowe obiekty energetyczne, ogłoszono budowę pięciu nowych elektrowni wodnych – 4 na rzece Morača o łącznej mocy 238,4MW i produkcji 693,7GWh na rok oraz elektrowni wodnej Komarnica o mocy 168 MW i produkcji 231,8GWh na rok. Planowane koszty budowy nowych obiektów oszacowano w strategii rozwoju energetyki na 565 mln EUR. Przyjęty dokument stwierdza, że oprócz wymienionych elektrowni, istnieją takie projekty jak elektrownia wodna Boka, które wymagają bardziej szczegółowych badań na temat dostępnych możliwości i ewentualnego zagrożenia środowiska naturalnego.

Zgodnie z oficjalnym scenariuszem, pierwszy nowy obiekt energetyczny, który zostanie zbudowany w Czarnogórze po trzydziestu latach, to  Pljevlja II o łącznej mocy 225 M. Ta elektrownia cieplna miała zostać włączona do systemu energetycznego Czarnogóry w 2011 roku, jednak w dalszym ciągu trwają prace i badania nad planem zagospodarowania przestrzennego i zagrożeniach dla środowiska, które niesie budowa drugiego bloku tej elektrowni. Przewidziane środki na budowę elektrowni cieplnej Pljevlja II, kopalni węgla Pljevlja i systemu grzewczego Pljevlja do 2025 r. wynoszą 274 mln EUR. Oprócz budowy dużych elektrowni wodnych i cieplnych w strategii przewidziana jest też budowa większej liczby małych elektrowni wodnych o łącznej mocy 80MW, które łącznie produkowałyby ok. 250 GWh rocznie. Przewidziane środki na budowę małych elektrowni wodnych do roku 2025 to 120 mln EUR. Dokument przewiduje również, że Czarnogóra pod koniec prognozowanego okresu będzie wykorzystywała co najmniej 60 MW z elektrowni wiatrowych. Dwie farmy wiatrowe o łącznej mocy 10MW (2 razy po 5 MW) przewidziane są do 2010 roku, trzy kolejne farmy o łącznej mocy 30 MW wraz z wejściem w 2015 rok i 2020 i cztery farmy o łącznej mocy 20MW w 2025 roku. Środki na budowę farm wiatrowych oszacowano na 60 mln EUR.

Celem strategicznym rządu Czarnogóry jest także pełne członkostwo w Unii Europejskiej.  W 2006 roku Czarnogóra przystąpiła do Wspólnoty Energetycznej, która działa na podstawie traktatu podpisanego przez Unię Europejską oraz dwanaście państw Europy Południowo- Wschodniej. Celem Wspólnoty jest zapewnienie rozwoju gospodarczego, zintegrowanie rynków energii (elektrycznej i gazu) poprzez wprowadzanie unijnych standardów funkcjonowania przedsiębiorstw energetycznych i wspierania rozwoju konkurencji w regionie. Umowa o ustanowieniu Wspólnoty Energetycznej jest pierwszym dokumentem prawnym wiążącym Czarnogórę i UE w tej dziedzinie. Czarnogóra w 2012 roku pełni funkcję przewodniczącego Wspólnoty. Wspólnota Energetyczna pomaga swoim członkom stworzyć stabilne ramy regulacyjne i rynkowe oraz wspierać współpracę regionalną na podstawie przepisów prawa energetycznego UE. W ciągu sześciu lat istnienia Wspólnoty wiele już osiągnięto, ponieważ funkcjonalny rynek regionalny jest sposobem zintegrowania z rynkiem UE.

Reasumując, sektor energetyczny w Czarnogórze wymaga znacznych nakładów finansowych, w związku z czym najprawdopodobniej ceny energii będą stale rosły, aczkolwiek powoli energia importowana będzie zastępowana krajową energią odnawialną. Rząd liczy na znaczne zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii i poprawę sytuacji ekologicznej. Strategia przewiduje, że w 2025 r. produkcja energii elektrycznej w krajowych źródłach będzie równa konsumpcji. Wszystko wskazuje na to, że Czarnogóra ma duży potencjał, aby stać się centrum energetycznym regionu.

 

Źródło: gov.me, balkans.com, balkanmagazin.net, oie-cg.me, cgekonomist.com

About Ida Szmacinska

KOMENTARZE