Home / Baklava / Rasowa dalmatyńska muzyka, czyli wszystko, co należy wiedzieć o klapach
klapa dalmatynska

Rasowa dalmatyńska muzyka, czyli wszystko, co należy wiedzieć o klapach

Klapy, czyli dalmatyńskie zespoły śpiewające o nadmorskim życiu, od lat niezmiennie kojarzone są z największym chorwackim regionem turystycznym – Dalmacją. Co o nich wiecie, a co wciąż pozostaje zagadką? Oto siedem najważniejszych faktów i ciekawostek.

Jaką muzykę wykonują klapy?

Choć odruchowo kojarzymy klapy z zespołami przygrywającymi „taką chorwacką muzykę” na starym mieście, musimy sobie uświadomić, że pierwotny zamysł klapskog pjevanja to muzyka polifoniczna. Członkowie zespołu, których liczba zazwyczaj wynosi od pięciu do ośmiu, śpiewają utwory na trzy-cztery niezależnie wybrzmiewające głosy; występowi nie akompaniuje żaden instrument. Teksty takich utworów niezmiennie traktują o nadmorskim życiu, o miłości, urokach życia, wodzie, słońcu, oliwkach i żeglowaniu.

Ewolucja klap

Tradycja klapskog pjevanja wyrosła około XIX wieku z form wcześniejszych, czyli z melodii kościelnych i szeroko pojętego świeckiego śpiewu monofonicznego. Chociaż pierwotnie klapy tworzyli mężczyźni nie wspomagani żadnym instrumentem, na przestrzeni lat wiele się zmieniło. Z czasem zaczęły pojawiać się klapy żeńskie, a współcześnie spotyka się także odejście od konwencji jednolitości płci – zdarza się, że jedną klapę współtworzą zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Kwestia akompaniamentu także ewoluowała – choć kiedyś istotą klapskog pjevanja była polifoniczność, dziś niejednokrotnie wzbogacana jest różnymi instrumentami. Bardzo chętnie używa się mandoliny, której brzmienie można wychwycić w wielu utworach; tym samym sam jej dźwięk przywodzi na myśl Chorwację i tak oto koło się zamyka.

Trójpodział klap

Choć klapsko pjevanje ma swoją długą tradycję, współcześnie można je podzielić aż na trzy nurty: tradycyjne (pučka), festiwalowe oraz współczesne. Pučki są oczywiście najbliższe pierwowzorowi – wynikają z miłości do śpiewania i zamieszkiwanego regionu. Wykonywane są spontanicznie, w knajpach lub przy codziennych zajęciach. Współcześnie takie wykonania można usłyszeć w mniejszych miasteczkach; duże miasta i młodsze pokolenie znają raczej współczesne klapy, którym – niestety – dość daleko do korzeni. O utworach festiwalowych można natomiast powiedzieć, że łączą stare z nowym i zwyczajowe z nowoczesnym – czyli tworzą niezbędny dla przetrwania tradycji półśrodek.

Największy tematyczny festiwal

Choć występy klap wzbogacają urokliwe wieczory w niemalże każdym mieście w Dalmacji, tak naprawdę uczta dla miłośników klapskog pjevanja zaczyna się latem w Omišu. Tam co roku, począwszy od 1967, organizowany jest największy festiwal klap – Festival dalmatinskih klapa Omiš (FDK), pierwotnie nazywany Festiwalem pieśni dalmatyńskich. Co roku do miasta zjeżdżają klapy z całego regionu – zarówno te tradycyjne, męskie, jak i żeńskie oraz dziecięce.

Chorwacja na liście UNESCO

Choć Chorwacja może się poszczycić wieloma urokliwymi miejscami, tego kraju nie zwiedza się tylko oczami. Kilka gałęzi chorwackiej kultury zostało wpisanych na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, wśród których znalazło się także klapsko pjevanje. Ten niezwykły sposób wykonywania muzyki trafił na listę dziedzictwa za sprawą spotkania komitetu UNESCO w Paryżu w 2012 roku, gdzie klapsko pjevanje przyjęto jednogłośnie.

Najsłynniejszy występ

O klapach świat miał szansę usłyszeć dzięki polityce. Miało to miejsce u schyłku XX wieku, gdy umarł dr Franjo Tuđman, pierwszy chorwacki prezydent. Na jego pogrzebie wystąpiła jedna ze słynniejszych klap, a mianowicie – klapa Cambi.

Zaraźliwa sława

Choć z założenia klapy to zespoły pochodzące z Dalmacji, ich ogromna popularność oraz urok, jaki bije od ich utworów spowodowały, że inni pozazdrościli tak wspaniałej muzyki. Obecnie nie można jednoznacznie stwierdzić, że osoba zajmująca się taką muzyką pochodzi z Dalmacji; ludzie pochodzący z innych regionów coraz chętniej próbują swoich sił w sztuce klapskog pjevanja. Mówi się, że nawet sąsiedzi Chorwatów podśpiewują sobie w dalmatyńskim stylu!

About Ewa Król

Studentka filologii słowiańskiej na Uniwersytecie Śląskim. Fascynuje ją Chorwacja, muzyka z lat 80. i dobra literatura. Cały rok potrafi marzyć o wakacyjnym wyjeździe nad Adriatyk.
KOMENTARZE