Home / Polityka / Rumunia: Żelazna ręka bardziej popularna od niewidzialnej

Rumunia: Żelazna ręka bardziej popularna od niewidzialnej

Autor: Krzysztof Górski

Komunistyczny dyktator Nicolae Ceauşescu najwybitniejszym przywódcą Rumunii ostatnich kilku dekad? Tak twierdzi większość czytelników poważnego dziennika Adevărul.

Rumuńska gazeta opublikowała artykuł „Jaki był najlepszy przywódca Rumunii ostatnich 85 lat?”. Pod internetowym zapisem debaty pojawiły się setki komentarzy czytelników uważających, że to twórca „dynastycznego komunizmu”, rządzący bezlitośnie przy pomocy owianych złą sławą i słynących z okrucieństwa tajnych służb Securitate, był najwybitniejszym liderem, jaki rządził Rumunią w najnowszym okresie jej historii.

„Niewątpliwie, Ceauşescu. Rumunia żyje dzięki niemu. Co uczyniliby Rumuni bez 5 milionów mieszkań? Jak wyglądałby Bukareszt bez metra? Jak bez Żelaznych Wrót (zapora wodna na Dunaju – K.G.)” – czytamy we wpisach komentatorów.

Jak wskazuje Adevărul pod względem ilości wpisów drugą pozycję zajął zdetronizowany w 1947 roku przez komunistów król Michał. „Będąc w niezwykle młodym wieku rządził krajem z zaskakującą dojrzałością” – pisze jeden z internautów. – „Oczywiście popełnił błędy, ale wina leży po stronie jego doradców”.

Chociaż rankingu dziennika nikt nie traktuje jako naukowego badania preferencji historycznych, wskazuje on na wyraźną tendencję w poglądach politycznych Rumunów i niechęć do przywódców rządzących w ostatnich latach. Do wyników hierarchii mogły przyczynić się wakacyjne awantury polityczne z zawieszeniem i próbą odwołania ze stanowiska prezydenta Traiana Băsescu, co doprowadziło do międzynarodowej kompromitacji kraju i spadku szacunku do jego polityków.

W czołówce nie znalazł się żaden z prezydentów popieranych przez siły antykomunistyczne. Emil Constantinescu (1996-2000) kojarzony jest z „wojną na górze”, która podzieliła podczas jego rządów dawną antyreżimową opozycję (w czasie jego kadencji Rumunia miała 3 premierów, a prezydent w rezultacie zdecydował się nie kandydować na drugą kadencję). Aktualny prezydent Băsescu, rządzący od 2004 roku, swoją niepopularność zawdzięcza w znacznym stopniu firmowaniu ostrej polityki oszczędnościowej, która miała wyprowadzić kraj z zapaści finansowej. W przeprowadzonym w lipcu tego roku referendum za odwołaniem prezydenta Băsescu opowiedziało się 4 na 5 głosujących i jego władzę ocaliła jedynie frekwencja poniżej 50%.

Komentarze czytelników Adevărul korespondują w pewnym stopniu z fenomenem zaufania wyborców dla rządzącej centrolewicowej Unii Społeczno-Liberalnej premiera Victora Ponty. W sondażach przed wyborami parlamentarnymi 9 grudnia ugrupowanie oskarżane przez opozycję i organy Unii Europejskiej o nadużywanie władzy i tendencje autorytarne (szczególnie przy okazji próby odwołania z urzędu prezydenta Traian Băsescu) nadal cieszy się poparciem połowy ankietowanych, a kandydat USL na prezydenta Crin Antonescu (wybory w 2014 roku) znajduje się na czele stawki kandydatów, wyprzedzając znacznie swoich rywali. Tak jak Antonescu deklaruje, że demokracja nie jest wartością samą w sobie, tak dla Rumunów od rządów prawa i poszanowania europejskich standardów ważniejsze zdają się być porządek w państwie, stabilność i bezpieczeństwo socjalne. Niewidzialna ręka rynku budzi większy opór niż żelazna ręka komunistycznego dyktatora i próby maksymalizacji władzy w rękach aktualnej koalicji.

Nicolae Ceauşescu (1918-1989)

Przywódca komunistycznej Rumunii w latach 1965-1989, twórca jednego z najbardziej opresywnych i okrutnych systemów politycznych pośród wszystkich krajów bloku wschodniego. Ze względu na obsadzanie wielu najważniejszych urzędów członkami najbliższej rodziny (żona Elena – prawa ręka, wicepremier, syn Nicu, typowany na następcę, lider partii komunistycznej w Sibiu, brat Ilie – wiceminister obrony narodowej) stworzony przez niego system bywał nazywany „dynastycznym komunizmem”. W polityce zagranicznej Ceauşescu starał się lawirować między zależnością od Związku Radzieckiego, a współpracą z krajami zachodnimi. Rumunia jako pierwszy kraj komunistyczny nawiązała stosunki dyplomatyczne z RFN, potępiła inwazję na Czechosłowację w 1968 roku i interwencję w Afganistanie w 1979 roku. Jako jedyny kraj bloku wschodniego uczestniczyła w igrzyskach olimpijskich w Los Angeles w 1984 roku, gdzie zajęła drugie miejsce w klasyfikacji medalowej.

W polityce wewnętrznej Ceauşescu zbudował kult swojej osoby i oparł się na tajnej policji Securitate, a w sferze ideologicznej marksizm-leninizm został zastąpiony wojującym nacjonalizmem i podkreślaniem wyjątkowości Rumunii. Nacjonalizmowi towarzyszyła chęć zbudowania ekonomicznej autarkii, co doprowadziło do drastycznego zubożenia narodu, głodu i w rezultacie obalenia dyktatora podczas krwawego przewrotu w grudniu 1989 roku, kiedy to Nicolae i Elena zostali postawieni przed plutonem egzekucyjnym.

Król Michał I (ur. 1921)

Michał I von Hohenzollern-Sigmaringen, ostatni król Rumunii, panujący w latach 1927-1930 i 1940-1947. Panowanie młodego władcy przypadło na najcięższe chwile w historii nowożytnej Rumunii – konieczność starcia z nazistowskimi Niemcami (które Rumunia najpierw zmuszona była wspierać) i wzrastającą podległość Związkowi Radzieckiemu. W sierpniu 1944 roku w obliczu zbliżania się do Rumunii Armii Czerwonej odsuwa od władzy współpracującego z Hitlerem marszałka Iona Antonescu, wypowiada wojnę hitlerowskim Niemcom i wspiera aliantów. Kiedy Rumunia znajdzie się pod sowiecką okupacją stara się bronić resztek niezależności, dopiero w grudniu 1947 pod naciskiem Związku Radzieckiego abdykuje i emigruje do Szwajcarii.

Jest ostatnim żyjącym kawalerem sowieckiego Orderu Zwycięstwa, który Józef Stalin przyznał mu za osobistą odwagę jaką wykazał się w obalaniu marszałka Antonescu.

W 1992 roku komunistyczny rząd wydał zgodę na odwiedzenie przez władcę Rumunii, jednak cofnął ją przestraszony jego entuzjastycznym przyjęciem. Aby zobaczyć króla na ulice Bukaresztu wyszło ponad milion ludzi. W 1997 roku, kiedy prezydentem był Emil Constantinescu, pierwszy reprezentant sił demokratycznych na stanowisku głowy państwa, królowi przywrócono obywatelstwo rumuńskie. W dzisiejszej Rumunii Michał I cieszy się szacunkiem rodaków i znajduje się na czele rankingów zaufania do uczestników życia publicznego.

W 1937 roku otrzymał Order Orła Białego – najstarsze i najważniejsze odznaczenie przyznawane przez państwo polskie. Jego córka Maria wbrew woli ojca poślubiła Polaka Kazimierza Mystkowskiego.

źródło: adevarul.ro

About Krzysztof Górski

Gdańszczanin z urodzenia i z wyboru, nie wyobraża sobie życia bez większej wody, najchętniej słonej. Rumunofil. Pisze pracę doktorską na Uniwersytecie Gdańskim, która dotyczy Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego. Po jej ukończeniu marzy mu się praca na uczelniach w Dar es Salaam, Mombasie albo Luandzie.
KOMENTARZE