Home / Polityka / Stopniowa poprawa statusu mniejszości narodowych w Turcji

Stopniowa poprawa statusu mniejszości narodowych w Turcji

Autorka: Julia Krajcarz

Główny Zarząd Wakfów, organizacja podległa tureckiemu prezesowi rady ministrów i zarządzająca wszystkimi działającymi na terenie Turcji fundacjami typu wakf (muzułmańska zinstytucjonalizowana forma przekazu pieniężnego na cele religijne, charytatywne, publiczne) w swym składzie, po raz pierwszy od utworzenia w 1920 roku, posiada członka narodowości innej niż turecka i wyznania innego niż islam. Jest to Grek, Laki Vingas, reprezentujący w zarządzie 165 wakfów działających na rzecz mniejszości narodowych zamieszkujących obecnie Republikę Turecką.

Vingas zauważa, że obecnie można mówić o możliwościach demokratycznych sposobów dialogu pomiędzy rządem republiki a reprezentacjami mniejszości. Potwierdza, że w republikańskiej przeszłości Turcji wielokrotnie brakowało miejsca na taki dialog, lecz obecnie zauważalny jest postęp w tej sprawie. Podkreśla także, że istotne jest, aby organizacje reprezentujące mniejszości narodowościowe i chcące negocjować z rządem tureckim dotyczące je wiele kwestie, same muszą być zorganizowane na sposób demokratyczny.

Tę myśl podziela Frango Karaoğlan, członek greckiej społeczności Stambułu i uznany tłumacz z języka greckiego i tureckiego, podkreślając, że organizacje mniejszościowe, oczekujące od rządu demokratycznych sposób komunikowania i negocjacji, same powinny kierować się demokratycznymi zasadami w swej wewnętrznej strukturze. Tak powinny być podejmowane wszystkie wewnętrzne decyzje i wybory. Niestety członkowie organizacji mniejszościowych zbyt często kierują się własnym, a nie wspólnotowym interesem.

Sytuacja prawna mniejszości zdecydowanie uległa polepszeniu w ostatnim czasie. W sierpniu 2011 roku parlament przyjął uchwałę, zgodnie z którą organizacje mniejszościowe mogą prawnie ubiegać się o zwrot odebranego im majątku, a w niektórych sytuacjach o rekompensatę pieniężną. Vingas zapewnia, że ta sytuacja prawna stwarza pozytywną atmosferę w relacjach pomiędzy przedstawicielstwami mniejszości a rządem.

Obecnie w Turcji żyje około 65 tysięcy prawosławnych Ormian, 20 tysięcy Żydów, około 3,5 tysiąca prawosławnych Greków oraz około 20 tysięcy wyznawców syriackiego prawosławia. Każdej z tych społeczności odebrano różnego typu mienie i grunty: szkoły, szpitale, świątynie, cmentarze. Vingas określa to jako błędy przeszłości, które dziś można naprawić. Naprawa ta będzie pożytkiem dla wszystkich obywateli Republiki Tureckiej. Takie zmiany prawne, jak wspomniana z sierpnia 2011 roku, stwarzają atmosferę porozumienia nie tylko między rządem a innowierczymi mniejszościami, ale także wzajemnie między samymi organizacjami mniejszościowymi.

W końcu ubiegłego roku w parlamencie tureckim wyłonił się Komitet Uzgodnienia Konstytucji, pracujący nad stworzeniem nowej ustawy zasadniczej. Komitet wielokrotnie konsultował się z przedstawicielstwami mniejszości, wysłuchując ich opinii i oczekiwań. Wspólnymi postulatami każdej z grup są: równość wobec prawa wszystkich obywateli Republiki Tureckiej, usunięcie z podręczników szkolnych treści rasistowskich, karalność publicznych wystąpień nakłaniających do nienawiści na tle narodowym, wolność wyznania. Vingas dodaje ze osobiście ma dwa oczekiwania od nowej konstytucji: traktowanie go jak równouprawnionego obywatela Republiki Tureckiej oraz stworzenie mu możliwości godnej przyszłości w Turcji, kraju który uważa za swą ojczyznę.

Zauważalne są zmiany w zbiurokratyzowanych kręgach najwyższych urzędników państwowych, którzy w ostatnim czasie chętnie uczestniczą w oficjalnych spotkaniach z przedstawicielami mniejszości i innych wyznań oraz deklarują gotowość do dialogu.

Poseł Republikańskiej Partii Ludowej (CHP) i członek Komitetu Uzgodnienia Konstytucji, a także były członek Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Rıza Türmen, również podkreśla znaczenie zmian w podejściu rządu do mniejszości. Zaznacza że nowa konstytucja nie będzie faworyzowała wybranych grup religijnych oraz dodaje, że jego partia w polityce kadrowej nie kieruje się względami etnicznymi czy religijnymi, lecz kompetencjami. Konstytucja zapewni szereg gwarancji różnowiercom oraz wzbudzi zaufanie mniejszości narodowościowych do władz państwowych.

Laki Vingas wierzy, iż w niedługim czasie władze pozwolą na ponowne otwarcie zamkniętego w 1971 roku, greckiego seminarium duchownego na Heybeliada, jednej z wysp leżącej w obrębie Stambułu. Brak tego seminarium bardzo utrudnia prawosławnej greckiej wspólnocie religijnej w Turcji kształcenie duchownych. Jednocześnie dodaje, że kandydatura Turcji do wstąpienie w struktury Unii Europejskiej oraz długi proces dostosowawczy tureckiego prawa do unijnych norm, niesie korzyści dla mniejszości narodowościowych. Unijne prawo wymaga respektowania wolności przysługujących mniejszościom.

Powolne, lecz w ostatnim czasie zainicjowane i konsekwentnie prowadzone zmiany niosą nadzieję na normalizację sytuacji prawnej oraz majątkowej tureckich mniejszości. Nowe zapisy w przyszłej konstytucji dotyczące różnych praw mniejszości będą w wielu przypadkach pierwszymi od prawie 90 lat, czyli od traktatu z Lozanny z 1923 roku. Na rzetelną dyskusję czeka wiele trudnych zagadnień dotyczących różnie reprezentowanych władz tureckich i mniejszości, m.in. problem tzw. eksterminacji Ormian w 1915 roku, kwestia kurdyjska, pogrom Greków, Ormian i Żydów stambulskich w 1955 roku, problem cypryjski i szereg innych. Dyskusje będą trudne i długie, ale dobrze, że w ogóle je rozpoczęto.

Źródła: setimes.com, hristiyangazete.com, risalehaber.com, haber.gazetevatan.com

About Julia Krajcarz

KOMENTARZE