Home / Społeczeństwo / Tradycja Gergiowdenu w Bułgarii

Tradycja Gergiowdenu w Bułgarii

Gergiowden, jedno z najważniejszych świąt w tradycji bułgarskiej, które pierwotnie obchodzone było 23 kwietnia. Jest to dzień poświęcony czci św. Jerzego Zwycięzcy, ale także określany mianem Dnia Odwagi, jako że swoje święto obchodzi tego dnia bułgarska armia. Podczas tradycyjnej defilady ma miejsce rytualne poświęcenie flag bojowych

 

Oprócz popularnej nazwy – Gergiowden, święto znane jest też w Bułgarii pod nazwami Gergewden, Gjurgowden, Gergi, Dżurdżowdyn, Hidirlez i Adreles (np. wśród Pomaków). Święto to, jako religijno-państwowe zostało oficjalnie przywrócone w Bułgarii dopiero w 1993 r. W 1946 r. decyzją władz komunistycznych przekształcono je w świecki Dzień Pasterza.

Według tradycji, dzień św. Jerzego w kalendarzu agrarnym rozpoczyna porę lata, które trwa do dnia św. Dymitra (26 października), a w kulturze św. Jerzy ujmowany jest jako opiekun pól i stad, odpowiedzialny za ich urodzaj i płodność. Jerzy jest wyobrażany jako silny i odważny pogromca żmija (zmeja) i smoka (łamii), posiadający moc „otwierania” rzek i źródeł wodnych oraz przynoszący deszcz i rosę. W ikonografii przedstawiany jest na białym koniu, przygniatającym kopytami zabitego smoka.

Obchody dnia św. Jerzego opisała między innymi Margarita Wasilewa, która podaje, że odbywają się one w trzech kręgach celebracyjnych.

Pierwszy skupiony jest wokół przyrody i związany jest ze zbieraniem o świcie traw, ziół i kwiatów oraz dekorowaniem nimi gospodarstw (bodziszek, wilczomlecz złocisty). Niekiedy stosuje się do tego gałązki buku, głogu, lilaka pospolitego albo jeżyny, która stanowi również element zdobniczy strojów dla młodzieży (w celu ochrony przed chorobami). Kawalerowie dekorują drzwi domów swoich wybranek. Dodatkowo, z zebranych ziół wykonuje się bukieciki, które następnie wiąże się na bańkach na mleko, wiesza się na szyi zwierząt, wykorzystuje się jako lek w ciągu roku. Rolnicy obchodzą zaś swoje pola, zakopują w ziemi jajko wielkanocne, rzucają słomę pozostawioną jeszcze z Bożego Narodzenia, zrywają źdźbło zboża, które zanoszą do domu. Takie działanie ma uchronić przed suszą, gradem, ogniem.

Drugi krąg obrzędów związany jest z hodowlą zwierząt. Do tego kręgu należą: obrzędowe wyprowadzanie zwierząt na pastwisko (zaczynając od przeprowadzenia ich przez ogień i okadzenia jako akt oczyszczenia i odpędzenia złych mocy), obrzędowy udój owiec przez pierścień, okrągły chleb obrzędowy albo wieniec; pierwsze po Wielkim Poście spożycie mleka (często zmieszanego z winem) i innych produktów mlecznych. W tym też czasie odbywa się obrzędowe składanie ofiary z jagnięcia, narodzonego w danym roku jako pierwsze ze wszystkich. Wybranemu na ten cel zwierzęciu najpierw zawiesza się na szyi wieniec; karmi zieloną trawą, otrębami i solą oraz poi się je wodą; na jego prawym rogu zapala się świecę, a na sam koniec okadza się. Jagnię zabija się w domu przy ścianie tak, by została ona opryskana jego krwią, z której następnie przepowiada się przyszłość. Pozostałą krew wylewa się na miejsce, po którym zazwyczaj się nie stąpa, a w naczyniu, z którego ją wylano, przynosi się wodę przeznaczoną do przygotowania paszy dla zwierząt. W niektórych regionach jagnię zabija się na placu, w ogrodzie lub nad rzeką, do której później jest wlewana krew ofiary. Często krwią baranka wykonuje się znak krzyża na czole i policzkach dzieci. Krwią oznacza się także drzwi domów i kąty w pokojach, co ma na celu ochronę przed magią i chorobami. Jagnię piecze się w całości i w całości zanosi się do cerkwi.

Trzeci krąg wiąże się ze stołem świątecznym. Wedle tradycji posiłek świąteczny powinno się spożywać na polanie wraz z pozostałymi mieszkańcami wsi. Uczestnicy obdarowują się prezentami, zaczynając od kum (matek chrzestnych). Dziewczęta przebieraјą się ze strojów ślubnych w stroje mężatek, których najważniejszym elementem jest wiązana na głowie chusta, tzw. zabradka. W trakcie posiłku wykonuje się też specjalne tańce (hora). Tańczy się do pieśni o charakterze mityczno-balladycznym, z motywami o żmiju i samowiłach, a przede wszystkim o św. Jerzym.

Tegoroczną paradę wojskową z okazji Dnia Odwagi otworzyły Siły Powietrzne, a dokładnie helikopter Mi-17, z flagą Republiki Bułgarii, eskortowany przez dwa śmigłowce Kugar. Dowódcą parady, w której udział wzięło 500. żołnierzy był generał wojsk lądowych Stefan Wasilew.

Źródła:

М. Василева, Гергьовден [w:] Българска митология. Енциклопедичен речник, ред. А. Стойнев, София 2006.

Е. Огнянова, Традиции и празници в България, София 2003.

fakti.bg

About Łukasz Fleischerowicz

KOMENTARZE