Home / Polityka / Turcja: W chustce i w turbanie, czyli o wolności poglądów wyrażanych strojem

Turcja: W chustce i w turbanie, czyli o wolności poglądów wyrażanych strojem

Autorka: Julia Krajcarz

W ostatnich dniach poczyniono wyłom w dotychczasowym, surowym traktowaniu wolności noszenia w miejscu publicznym stroju świadczącego o muzułmańskim wyznaniu. 17 maja w dzienniku ustaw na stronach Ministerstwa Obrony Narodowej pojawiła się informacja o zmianie w regulaminie obowiązującym w kasynach i innych budynkach socjalnych przynależnych do wojska, w których, jak dotąd, obowiązywał zakaz przebywania w stroju, którego jakiś element mógłby świadczyć o byciu muzułmaninem. W tym samym dniu tak zmieniony regulamin zaczął obowiązywać.

Zmiany są niewielkie, ale sam fakt ich wprowadzenia może na nowo wzbudzić dyskusję na temat zakazu noszenia muzułmańskiego stroju w innego typu miejscach publicznych w Turcji, kraju, którego 99 % społeczeństwa to muzułmanie.

Zmieniony nieznacznie regulamin zastrzega okoliczność, w czasie której w wymienionych, wojskowych budynkach socjalnych mogą pojawić osoby mające w swym stroju elementy muzułmańskie, do organizowanych tam uroczystości weselnych. Dotąd wyjątek od ogólnego zakazu przebywania w takich miejscach i okolicznościach dla osób w strojach muzułmańskich był tylko dla starszych brodatych (z brodą nieprzycinaną ze względu na muzułmańską religię) mężczyzn oraz starszych kobiet w chustce na głowie, lecz z odsłoniętą twarzą. Obecnie w takich uroczystościach urządzanych w budynkach wojskowych mogą brać także brodaci mężczyźni w innym wieku, mężczyźni w wierzchnim płaszczu typu cüppe, noszonym przez duchownych muzułmańskich, w krymkach i w różnego typu turbanach.

Poprzedni regulamin zabraniał uczestnictwa w takich uroczystościach w obiektach wojskowych osobom “przychodzącym w niewspółczesnych strojach”, nieogolonym oraz w “niewyprasowanych i brudnych ubraniach”. Ponieważ ten zapis występował razem z powyższym, toteż jednocześnie z nim został zniesiony. Wcześniejsza wersja regulaminu zabraniała wstępu do kasyn wojskowych osobom o innym niż tureckie obywatelstwie i także ten zapis automatycznie z powyższymi został zniesiony.

Należy zauważyć, iż noszenie stroju muzułmańskiego jest zabronione w Turcji w miejscach publicznych takich, jak uczelnie, urzędy państwowe, zabudowania i obszary wojskowe oraz parlament. Od 2010 roku istnieje możliwość noszenia chust na niektórych uczelniach, lecz wciąż nie jest to w pełni uregulowana kwestia. Znamienny jest fakt, że hasłem niektórych feministek tureckich jest wywalczenie pełnego prawa przebywania w miejscach publicznych właśnie w muzułmańskiej chuście na głowie.

Jednocześnie Pierwsza Dama Turcji, Hayrünissa Gül, żona Abdullaha Güla, prezydenta związanego z rządzącą Partią Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP), utożsamiającą się z wartościami muzułmańskimi, zawsze podczas oficjalnych wystąpień u boku męża lub samodzielnie, prezentuje się w chustce na głowie, nie zakrywając twarzy. Podobnie postępuje żona premiera Recepa Tayyipa Erdoğana, Emine Erdoğan. Także córka pary prezydenckiej, Kübra oraz córki Erdoğanów, Esra i Sümeyye, podczas oficjalnych uroczystości występują w chustkach, lecz nie zakrywają twarzy.

W kontraście do tej sytuacji, także 17 maja prasa doniosła, iż profesor Rennan Pekünlü, wykładający astronomię na uniwersytecie Ege w Izmirze, był widziany, gdy jawnie fotografował przed wejściem na uczelnię studentki, które przychodziły w chustkach na głowie. Część przywiązanych do muzułmańskich wartości tureckich studentek, dla których nadal jest nie w pełni wyjaśniona ta kwestia, przychodzi na uczelnie w chustkach, po czym zdejmuje je przed wejściem na sale wykładowe, niekiedy ukrywając włosy pod peruką. Inne natomiast chcą uczestniczyć w zajęciach, mając chustki.

Profesor Pekünlü wielokrotnie już nie wpuszczał na swe zajęcia studentek, które odważyły się przyjść w chustach. 17 maja Pekünlü posunął się do sfotografowania studentek w chustach.

Studenci Wydziału Matematyki i Astronomii tego uniwersytetu twierdzą, iż tego dnia profesor był widziany przy drzwiach wejściowych budynku, gdy robił zdjęcia każdej wchodzącej studentce w chustce. Gdy profesor odnotował fakt, iż sam jest fotografowany przez dziennikarza, zasłonił twarz i kazał asystentce odebrać dziennikarzowi aparat. Pekünlü, tłumacząc dziennikarzom swoje zachowanie, powoływał się na demokratyczne prawa. Władze wydziału, mimo próśb studentów o pomoc, odmówiły interwencji w tej sprawie.

Warto zauważyć, że do lat 80-tych kobiety zatrudnione w sferze publicznej mogły nosić chusty, co zmieniło się w wyniku przewrotu wojskowego w 1980 roku. Zakaz noszenia chust na uniwersytecie zaczął się dopiero w 1997 roku, po upadku rządu Necmettina Erbakana.

Przeciwnicy zniesienia zakazów odnoszących się do stroju muzułmańskiego w miejscach publicznych twierdzą, że stoją na straży laickości Turcji. Zwolennicy uważają, że walczą o pełną demokrację i wolność religijną i wyrażania poglądów, także poprzez strój. Twierdzą, że to jest droga Turcji do członkostwa w Unii Europejskiej.

Zmiany w regulaminie socjalnych budynków wojskowych świadczą, iż istnieje ogólna tendencja do łagodzenia restrykcyjnych zakazów dotyczących muzułmańskiego stroju w muzułmańskim kraju. Ale rządząca partia w tej kwestii ma przeciwników nie tylko w parlamentarnych oponentach politycznych, ale głównie w licznych środowiskach w społeczeństwie, także akademickim, przywiązanych do tradycji kemalistowskiej.

Źródła: ntvmsnbc.com, zaman.com, turkiyegazetesi.com.tr, cnnturk.com

About Julia Krajcarz

KOMENTARZE