Home / Kultura / Literatura / Zmarł Dobrica Ćosić
dobrica-cosic

Zmarł Dobrica Ćosić

W niedzielę (18 maja), w wieku 93 lat, zmarł w Belgradzie Dobrica Ćosić; prozaik i eseista, teoretyk polityki, członek Serbskiej Akademii Nauki i Sztuki (SANU). Był pierwszym prezydentem Federalnej Republiki Jugosławii – pełnił urząd od 1992 do 1993 roku.

Ćosić urodził się w 1921 r. we wsi Velika Drenova (ówcześnie Królestwo SHS); podczas wojny działał jako komisarz polityczny, redaktor pisma „Mladi borac” oraz członek Związku Komunistycznej Młodzieży Jugosłowiańskiej (SKOJ). Po wojnie – jako członek agitpropu Centralnego Komitetu Komunistycznej Partii Serbii oraz, przez 12 lat, posłeł. W 1966 r., jako jeden z nielicznych, publicznie przeciwstawił się politycznej likwidacji Aleksandra Rankovicia przez Josipa Broza Titę; był jednym z pierwszych serbskich intelektualistów proponujących podział Kosowa.

Uchodził również za jednego z autorów dalekosiężnego w skutki memorandum SANU z 1986 r. Dokument stwierdzał brak pokrywania się faktycznych granic Serbii z jej składem etnicznym, postulując ich zmianę. Ideę tę, w latach 90., próbował wcielić w życie Slobodan Milošević.

Dobrica Ćosić został dwukrotnym laureatem nagrody NIN: w 1954 r. za powieść: „Koreni” oraz, w 1961 r., za „Deobe”. Do jego ważniejszych pozycji eseistycznych należałoby zaliczyć zbiory: „Akcija”, „Odgovornosti” oraz „Moć i strepnje”. W latach 2001-2008 ukazały się czterotomowe „Piščeve zapise”, mające formę dziennika zapiski ukazujące społeczno-polityczny wpływ pisarza oraz jego idei.

„Ojciec narodu”?

Trzykrotnie nominowany do nagrody Nobla: w 1983, 1989 oraz 2001 roku. Jednakże wydaje się, iż działalność polityczna Dobricy Ćosicia przysłoniła jego literackie dokonania. Paradoksalnie, miał on wpływ na licznych serbskich polityków rozmaitej politycznej proweniencji – od Slobodana Miloševicia, po Zorana Đinđicia, od Vojislava Koštunicy, po Borisa Tadicia. Milošević, podczas procesu w Hadze mówił o nim jako o największym żyjącym serbskim pisarzu; składając mu życzenia z okazji jego 80-tych urodzin, ówczesny premier Serbii Đinđić nazwał go „serbskim Tomaszem Mannem”; były prezydent Tadić w 2005 r. utrzymywał, iż często się z Ćosiciem konsultuje.

Serbska kultura straciła jednego z najważniejszych literatów drugiej połowy XX wieku, a scena społeczno-polityczna – zagorzałego przeciwnika faszyzmu oraz znaczącego świadka dynamicznych i trudnych czasów – napisał w telegramie z kondolencjami serbski minister kultury Ivan Tasovac.

W Chorwacji Ćosicia określa się jako „ideologa serbskiego ruchu nacjonalistycznego”, w Bośni i Hercegowinie opinie na temat byłego prezydenta FRJ również są podzielone, zarzucano mu negowanie zbrodni oraz ludobójstwa w Srebrenicy.

Serbska Akademia Nauki i Sztuki poinformowała, iż pogrzeb Dobricy Ćosicia odbędzie się we wtorek (20 maja) o godzinie 14:00 na belgradzkim Novom groblju.

Źródła: akter.co.rs, b92.net, balkans.aljazeera.net

About Agnieszka Prykiel

KOMENTARZE